Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie - Centralny System Uwierzytelniania
Strona główna

Indywidualizacja kształcenia uczniów

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: PW-5S-IKU
Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Indywidualizacja kształcenia uczniów
Jednostka: Instytut Wspomagania Rozwoju Człowieka i Edukacji
Grupy: Obowiązkowe dla 9 sem. PW, moduł: pedagogika korekcyjna, (5-l) niestacjonarne jednolite magisterskie
Obowiązkowe dla 9 sem. PW, moduł: pedagogika korekcyjna, (5-l) stacjonarne jednolite magisterskie
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 4.00 (w zależności od programu) Podstawowe informacje o zasadach przyporządkowania punktów ECTS:
  • roczny wymiar godzinowy nakładu pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się dla danego etapu studiów wynosi 1500-1800 h, co odpowiada 60 ECTS;
  • tygodniowy wymiar godzinowy nakładu pracy studenta wynosi 45 h;
  • 1 punkt ECTS odpowiada 25-30 godzinom pracy studenta potrzebnej do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się;
  • tygodniowy nakład pracy studenta konieczny do osiągnięcia zakładanych efektów uczenia się pozwala uzyskać 1,5 ECTS;
  • nakład pracy potrzebny do zaliczenia przedmiotu, któremu przypisano 3 ECTS, stanowi 10% semestralnego obciążenia studenta.

zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Planowanie i prowadzenie zindywidualizowanego procesu rozwoju, wychowania i kształcenia ucznia. Organizowanie zindywidualizowanego środowiska edukacyjnego. Uniwersalne projektowanie w edukacji (UDL) na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Indywidualizacja procesu rozpoznawania potrzeb ucznia, planowania działań wychowawczych i dydaktycznych oraz oceniania i ewaluacji osiąganych rezultatów.

Pełny opis:

Treści programowe będą realizowane zgodnie z następującą kolejnością wraz z tekstami do zajęć:

1. Zadania edukacji wczesnoszkolnej w zakresie zindywidualizowanego wspierania rozwoju ucznia. Indywidualizacja procesu rozpoznawania potrzeb ucznia.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. poz. 1591, z późn. zm.)

Mam zespół Aspergera. Podręcznik dla uczniów i nauczycieli, red. Klara Sielicka-Baryłka, Comernet Sp. Z o. o., Warszawa 2016.

2. Wspomaganie pedagogiczne uczniów zdolnych

Andrzej E. Sękowski, Osiągnięcia uczniów zdolnych, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2001, s. 215-222.

Salman Khan, Akademia Khana. Szkoła bez granic, tłum Maciej Potulny, Media Rodzina, Poznań 2012, 137-183.

Elżbieta Litwin-Sondej, Znaczenie uniwersytetów dla dzieci. Studium innowacji edukacyjnej, PWN, Warszawa 2025, s. 21-25.

3. Praca z dzieckiem o zaburzonych emocjach– nauka umiejętności społecznych

Edukacja i reforma. Powstrzymać agresję u progu szkoły, red. Joanna Danielewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2004, s. 63-79.

Maria Molicka, Bajki terapeutyczne, Media Rodzina, Poznań 1999, s. 10-41.

4. Ja i moje uczucia - praca nad ciałem

Mark Williams, Danny Penman, Mindfulness. Trening uważności, przeł. Katarzyna Zimnoch, Samo-sedno, Warszawa 2022, s. 58-187.

5. Choroby przewlekłe w kontekście indywidualizacji kształcenia uczniów

Maria Chodkowska, Socjopedagogiczne problemy edukacji integracyjnej dzieci z obciążeniami biologicznymi i środowiskowymi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004, s. 68-73.

Opowieści terapeutów, red. Jadwiga Jaromińska, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997, s. 112-133.

6. Uczniowie z rodzin obciążonych różnymi trudnościami

Maria Chodkowska, Socjopedagogiczne problemy edukacji integracyjnej dzieci z obciążeniami biologicznymi i środowiskowymi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004, s. 73-81.

Sylvie Chermet-Carroy, Zrozumieć rysunek dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci, przeł. Joanna Kluza, Wydawnictwo Ravi, Łódź 2005, s. 137-147

Bajki z sensem, oprac. Elżbieta Zubrzycka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 85-109.

7. Edukacja dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością w integracyjnym systemie kształcenia. Terapia pedagogiczna Marii Montessori. Metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne

Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, pod red. K. Bobińskiej, T. Pietrasa, P. Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2012. s. 235, 236, 630-636.

Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, pod red. K. Bobińskiej, T. Pietrasa, P. Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2012, s. 236.

8. Formy zajęć pozalekcyjnych i terapii zajęciowej – czytelnictwo

Carol Gray, Nowe historyjki społeczne, przeł. J. Okuniewski, Harmonia Universalis, Gdańsk 2019, s. 97-123

9. Technika w indywidualizacji rozwoju, wychowaniu i kształceniu uczniów w młodszym wieku szkolnym. Jak napisać własny scenariusz biblioterapeutyczny

Biblioterapia w praktyce. Poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów, red. Ewelina J. Konieczna, Impuls, Kraków 2006, s. 23-199.

10. Formy zajęć pozalekcyjnych i terapii zajęciowej – teatr

Ewelina J. Konieczna, Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków, 2003, s. 68-102.

Bajki z sensem, oprac. Elżbieta Zubrzycka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 5-85.

11. Filmoterapia

Ewelina J. Konieczna, Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków, 2003, s. 137-147.

Bajka animowana W głowie się nie mieści, Disney

12. Rola muzyki we wsparciu uczniów

Małgorzata Kronenberg, Muzykoterapia. Podstawy teoretyczne do zastosowania muzykoterapii w profilaktyce stresu, MB Poligrafia, Szczecin, s. 29-37.

Nuria Trias, Susana Perez, Luis Filella, 150 rytmicznych zabaw dla dzieci. Spotkanie z muzyką, przeł. Anna Araszkiewicz, Grupa wydawnicza Publicat S.A., Poznań.

13. Zindywidualizowane strategie stymulowania aktywności poznawczej uczniów – plastyka

Rukmini Poddar, Narysuj swoje uczucia. Dziennik kreatywny, który pomoże ci nawiązać kontakt z emocjami poprzez sztukę, przeł. Olga Siara, Insignis Media, Kraków 2023.

14. Zasady wykorzystywania zabawy do stymulowania rozwoju indywidualnego ucznia

Tadeusz Kott, Zajęcia pozalekcyjne i terapia zajęciowa z osobami o obniżonej sprawności umysłowej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2005, s. 218 – 225.

15. Terapia poprzez podróże. Omówienie metody terapeutycznej APERTO (https://apertostrefa.pl/).

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Pozycje ujęte w treściach programowych (fragmenty / wybrane rozdziały).

Literatura uzupełniająca:

Pełne zapoznanie się z pozycjami wskazanymi w treściach programowych:

1. Bajki z sensem, oprac. Elżbieta Zubrzycka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

2. Biblioterapia w praktyce. Poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów, red. Ewelina J. Konieczna, Impuls, Kraków 2006, s. 23-199.

3. Chermet-Carroy Sylvie, Zrozumieć rysunek dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci, przeł. Joanna Kluza, Wydawnictwo Ravi, Łódź 2005.

4. Chodkowska Maria, Socjopedagogiczne problemy edukacji integracyjnej dzieci z obciążeniami biologicznymi i środowiskowymi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004.

5. Disney: Bajka animowana W głowie się nie mieści.

6. Edukacja i reforma. Powstrzymać agresję u progu szkoły, red. Joanna Danielewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2004

7. Gray Carol, Nowe historyjki społeczne, przeł. J. Okuniewski, Harmonia Universalis, Gdańsk 2019

8. Khan Salman, Akademia Khana. Szkoła bez granic, tłum Maciej Potulny, Media Rodzina, Poznań 2012

9. Kott Tadeusz, Zajęcia pozalekcyjne i terapia zajęciowa z osobami o obniżonej sprawności umysłowej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2005

10. Konieczna Ewelina J., Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków, 2003.

11. Kronenberg Małgorzata, Muzykoterapia. Podstawy teoretyczne do zastosowania muzykoterapii w profilaktyce stresu, MB Poligrafia, Szczecin.

12. Litwin-Sondej Elżbieta, Znaczenie uniwersytetów dla dzieci. Studium innowacji edukacyjnej, PWN, Warszawa 2025

13. Mam zespół Aspergera. Podręcznik dla uczniów i nauczycieli, red. Klara Sielicka-Baryłka, Comernet Sp. Z o. o., Warszawa 2016.

14. Molicka Maria, Bajki terapeutyczne, Media Rodzina, Poznań 1999.

15. Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, pod red. K. Bobińskiej, T. Pietrasa, P. Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2012.

16. Opowieści terapeutów, red. Jadwiga Jaromińska, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997

17. Poddar Rukmini, Narysuj swoje uczucia. Dziennik kreatywny, który pomoże ci nawiązać kontakt z emocjami poprzez sztukę, przeł. Olga Siara, Insignis Media, Kraków 2023.

18. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. poz. 1591, z późn. zm.)

19. Sękowski Andrzej E., Osiągnięcia uczniów zdolnych, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2001.

20. Trias Nuria, Susana Perez, Luis Filella, 150 rytmicznych zabaw dla dzieci. Spotkanie z muzyką, przeł. Anna Araszkiewicz, Grupa wydawnicza Publicat S.A., Poznań.

21. Williams Mark, Danny Penman, Mindfulness. Trening uważności, przeł. Katarzyna Zimnoch, Samo-sedno, Warszawa 2022.

Efekty uczenia się:

Wiedza

Student/-ka zna i rozumie zróżnicowanie modeli ujmowania procesu indywidualizowania procesu rozwoju, wychowania i kształcenia ucznia, w tym behawioralnego, konstruktywistycznego, emancypacyjnego; zadania edukacji wczesnoszkolnej w zakresie zindywidualizowanego wspierania rozwoju ucznia; indywidualizacja procesu adaptacji ucznia w szkole; zindywidualizowane strategie stymulowania aktywności poznawczej uczniów; zasady wykorzystywania zabawy do stymulowania rozwoju indywidualnego ucznia; rolę inicjacji: czytelniczej, teatralnej, muzycznej, plastycznej, technicznej w indywidualizacji rozwoju, wychowania i kształcenia uczniów w młodszym wieku szkolnym.

Zna i rozumie zasady projektowania spersonalizowanych strategii edukacyjnych w klasach I–III szkoły podstawowej, konstruowania w zindywidualizowany sposób wiedzy w klasach I–III szkoły podstawowej; sposoby indywidualizowania integrowania wiedzy i umiejętności uczniów w klasach I–III; zasady uniwersalnego projektowania i prowadzenia działań pedagogicznych, rozpoznawania potrzeb, możliwości i uzdolnień indywidualnego ucznia, a także planowania, realizacji i oceny spersonalizowanych programów kształcenia i wychowania.

Umiejętności

Student/-ka potrafi kształtować bezpieczne i przyjazne edukacyjne środowisko rozwoju uczniów, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb, możliwości i uzdolnień uczniów, z nastawieniem na osobowy i podmiotowy ich indywidualny rozwój.

Kompetencje społeczne

Student/-ka jest gotowy/gotowa do kierowania się wrażliwością etyczną, empatią, otwartością, krytycyzmem oraz przyjęcia odpowiedzialności za integralny rozwój ucznia i podejmowane oddziaływania pedagogiczne w celu indywidualizowania procesu jego wychowania i kształcenia.

Metody i kryteria oceniania:

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie:

- obecności i aktywności na zajęciach - 5 punktów;

- przygotowanie dla grupy jednej z zabaw ruchowych do zajęć: Rola muzyki we wsparciu uczniów - 5 punktów (po 1 punkcie w każdej kategorii: przygotowanie do zajęć, materiały pomocnicze, prowadzenie zajęć, aktywizacja grupy, omawianie zadań);

- przygotowanie konspektu/scenariusza zajęć z zakresu tematyki ćwiczeń (z możliwością poszerzenia o literaturę lub teksty kultury dodatkowo wybrane przez studenta) oraz przeprowadzenie zajęć na forum grupy - 18 punktów (po 2 punkty w każdej kategorii: budowa konspektu; pomysłowość; poprawność językowa, ortograficzna, stylistyczna, interpunkcyjna; różnorodność metod; przygotowanie do zajęć; materiały pomocnicze; prowadzenie zajęć, aktywizacja grupy; omawianie zadań).

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2023/2024" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-02-18
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Małgorzata Zambrowska
Prowadzący grup: Marta Wiśniewska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie

- obecność

- aktywność na zajęciach, udział w dyskursie

- prezentacja przypadków klinicznych

- przygotowanie prezentacji nt. metod terapeutycznych

- opracowanie dostosowania dla wybranych uczniów ze SPE

Pełny opis:

Treści programowe:

- Analiza pojęć: neuroróżnorodność, podmiotowość, autonomia.

- Charakterystyka uczniów ze SPE (m.in. ASD, zespoły genetyczne, MPD, afazja, padaczka).

- Omówienie specyfiki diagnozy funkcjonalnej. Prezentacja narzędzi diagnostycznych.

- Analiza orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydawanych przez PP-P.

- Omówienie metod terapeutycznych stosowanych w pedagogice.

- Wskazanie możliwości dostosowania procesu kształcenia do potrzeb uczniów ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb komunikacyjnych i sensorycznych.

- Omówienie pojęć: regres, przeładowanie.

- Analiza zachowań określanych jako trudne.

- Omówienie zasad współpracy z rodzicami. Scenki rodzajowe.

Literatura:

Chrzanowska I., Szumski G. (red.), Edukacja włączająca w przedszkolu i szkole, Wyd. FRSE, Warszawa, 2019

Goc A. (2022). Głusza. Wyd. Dowody, Warszawa

Olechowska A. (2001). Wspieranie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wskazówki dla nauczycieli. Wyd. APS, Warszawa,

One są wśród nas. Seria. WSiP. Dostęp: https://wolsztyn.pbp.poznan.pl/node/27

Olechowska A. (2016). Specjalne potrzeby edukacyjne. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa

Wiśniewska M. (2021). Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną. Poradnik dla specjalistów i rodziców. Wyd. IMPUSL, Kraków

Uwagi:

Metody kształcenia: dyskusja, pokaz, wyjaśnianie, burza mózgów, ćwiczenie, studium przypadku, film

Nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe: 30 h

Przygotowanie się do zajęć, lektury: 30 h

Sumaryczna liczba punktów ECTS: 2

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy dla niestacjonarnych 2023/2024" (zakończony)

Okres: 2023-10-01 - 2024-02-18
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Aleksandra Chrzustek
Prowadzący grup: Aleksandra Chrzustek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie:

1. Aktywności podczas zajęć

2. Obecności

3. Praca pisemna z opisem ucznia i zaproponowanych form indywidualizacji jego kształcenia.

Pełny opis:

Treści programowe:

-Omówienie sposobów rozpoznawania potrzeb edukacyjnych uczniów i ich uwarunkowań, w tym zróżnicowanych potrzeb uczniów z niepełnosprawnością, czy szczególnie uzdolnionych,

-Zapoznanie z zakresem diagnozy funkcjonalnej i narzędziami stosowanymi w diagnozie. Omówienie wybranych technik diagnostycznych w pedagogice specjalnej,

-Charakterystyka pracy z uczniami z trudnościami w uczeniu się,

-Metody i techniki określania indywidualnego potencjału ucznia i wspomaganie w projektowaniu własnej ścieżki edukacyjno-zawodowej,

-Analiza możliwości dostosowywania procesu kształcenia do potrzeb uczniów,

-Konstruowanie indywidualnych programów wsparcia dla uczniów z trudnościami w uczeniu się.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Chojak, M. (2021). Nauczycielska diagnoza pedagogiczna w przedszkolu i szkole. Warszawa: Difin SA.

Czapiga, A. (2005). Zadania terapeutyczne w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi. Indywidualne programy terapeutyczne. W: S. Mihilewicz (red.) (2005). Dziecko z trudnościami w rozwoju. Kraków: Impuls.

Głodkowska, J. (red.) (2017). Dydaktyka specjalna. Od systematyki do projektowania dydaktyk specjalistycznych. Warszawa: PWN.

Krakowiak, K. (2017). Diagnoza specjalnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci i młodzieży. Warszawa: ORE.

Uwagi:

Metody kształcenia: dyskusja, pokaz, metoda problemowa, sytuacyjna, symulacja, ćwiczenie, instruktaż, film.

Nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe: 15 h

Przygotowanie się do zajęć, lektury: 30 h

Sumaryczna liczba punktów ECTS: 2

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2024/2025" (zakończony)

Okres: 2024-10-01 - 2025-02-23
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maja Zielińska
Prowadzący grup: Maja Zielińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie:

1. Obecność na zajęciach.

2. Aktywność na zajęciach.

3. Opracowanie projektu dotyczącego indywidualizacji kształcenia dla wybranych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (według zaproponowanego wzoru).

Pełny opis:

Treści programowe:

1. Zajęcia organizacyjno-informacyjne. Definiowanie i zakres pojęcia indywidualizacji procesu kształcenia uczniów - wprowadzenie do problematyki przedmiotu.

2. Polityka oświatowa a indywidualizacja procesu kształcenia. Indywidualizacja procesu kształcenia w edukacji wczesnoszkolnej - wskazania metodyczne.

3. Dziecko/Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w grupie przedszkolnej/w klasie szkolnej.

4. Czynniki determinujące zakres indywidualizacji procesu kształcenia uczniów w edukacji wczesnoszkolnej (środowisko edukacyjne sprzyjające indywidualizacji procesu kształcenia; kompetencje organizacyjne nauczyciela wspierające proces indywidualizacji kształcenia uczniów; metody pracy nauczyciela dostosowane do potrzeb psychofizycznych i rozwojowych ucznia).

5. Strategie dydaktyczne wspierające indywidualizację procesu kształcenia.

6. Sposoby rozpoznawania potrzeb edukacyjnych uczniów i ich uwarunkowań, w tym zróżnicowanych potrzeb uczniów z niepełnosprawnością, czy szczególnie uzdolnionych.

7. Zapoznanie z zakresem diagnozy funkcjonalnej i narzędziami stosowanymi w diagnozie. Omówienie wybranych technik diagnostycznych w pedagogice specjalnej.

8. Charakterystyka pracy z uczniami z trudnościami w uczeniu się.

9. Metody i techniki określania indywidualnego potencjału ucznia i wspomaganie w projektowaniu własnej ścieżki edukacyjno-zawodowej.

10. Dostosowanie wymagań edukacyjnych do rozpoznawanych indywidualnych potrzeb uczniów, w tym specjalnych potrzeb edukacyjnych.

11. Konstruowanie indywidualnych programów wsparcia dla uczniów z trudnościami w uczeniu się.

12. Organizacja procesu edukacyjnego – planowanie lekcji w klasie zróżnicowanej.

13. Style uczenia a indywidualizacja procesu kształcenia uczniów.

14. Prezentacja konkretnych metod, narzędzi i technik wspierających indywidualizację procesu kształcenia.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Bieńkowska, A & Danielewicz, D. (red.). (2022). Rozwój w okresie dzieciństwa. Wsparcie pedagogiczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.

Chojak, M. (2021). Nauczycielska diagnoza pedagogiczna w przedszkolu i szkole. Warszawa: Difin SA.

Czapiga, A. (2005). Zadania terapeutyczne w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi. Indywidualne programy terapeutyczne. W: S. Mihilewicz (red.) (2005). Dziecko z trudnościami w rozwoju. Kraków: Impuls.

Głodkowska, J. (red.) (2017). Dydaktyka specjalna. Od systematyki do projektowania dydaktyk specjalistycznych. Warszawa: PWN.

Krakowiak, K. (2017). Diagnoza specjalnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci i młodzieży. Warszawa: ORE.

Olechowska, A. (2016). Specjalne potrzeby edukacyjne. Warszawa: PWN.

Literatura uzupełniająca:

Tanajewska, A& Naprawa, R. & Stawska, J. (2014). Praca z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Poradnik dla nauczyciela. Warszawa: Difin.

Wiśniewska M. (2021). Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną. Poradnik dla specjalistów i rodziców. Wyd. IMPUSL, Kraków

Wolny, B. & Lis, M (red). (2018). Specjalne potrzeby edukacyjne ucznia w praktyce życia szkolnego. Łódź: Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej.

Uwagi:

Nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe: 30 h

Przygotowanie się do zajęć, lektury: 30 h

Sumaryczna liczba punktów ECTS: 2

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy dla niestacjonarnych 2024/2025" (zakończony)

Okres: 2024-10-01 - 2025-02-23
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maja Zielińska
Prowadzący grup: Maja Zielińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie:

1. Obecność na zajęciach.

2. Aktywność na zajęciach.

3. Opracowanie projektu dotyczącego indywidualizacji kształcenia dla wybranych uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (według zaproponowanego wzoru).

Pełny opis:

Treści programowe:

1. Zajęcia organizacyjno-informacyjne. Definiowanie i zakres pojęcia indywidualizacji procesu kształcenia uczniów - wprowadzenie do problematyki przedmiotu.

2. Polityka oświatowa a indywidualizacja procesu kształcenia. Indywidualizacja procesu kształcenia w edukacji wczesnoszkolnej - wskazania metodyczne.

3. Dziecko/Uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w grupie przedszkolnej/w klasie szkolnej.

4. Czynniki determinujące zakres indywidualizacji procesu kształcenia uczniów w edukacji wczesnoszkolnej (środowisko edukacyjne sprzyjające indywidualizacji procesu kształcenia; kompetencje organizacyjne nauczyciela wspierające proces indywidualizacji kształcenia uczniów; metody pracy nauczyciela dostosowane do potrzeb psychofizycznych i rozwojowych ucznia).

5. Strategie dydaktyczne wspierające indywidualizację procesu kształcenia.

6. Sposoby rozpoznawania potrzeb edukacyjnych uczniów i ich uwarunkowań, w tym zróżnicowanych potrzeb uczniów z niepełnosprawnością, czy szczególnie uzdolnionych.

7. Zapoznanie z zakresem diagnozy funkcjonalnej i narzędziami stosowanymi w diagnozie. Omówienie wybranych technik diagnostycznych w pedagogice specjalnej.

8. Charakterystyka pracy z uczniami z trudnościami w uczeniu się.

9. Metody i techniki określania indywidualnego potencjału ucznia i wspomaganie w projektowaniu własnej ścieżki edukacyjno-zawodowej.

10. Dostosowanie wymagań edukacyjnych do rozpoznawanych indywidualnych potrzeb uczniów, w tym specjalnych potrzeb edukacyjnych.

11. Konstruowanie indywidualnych programów wsparcia dla uczniów z trudnościami w uczeniu się.

12. Organizacja procesu edukacyjnego – planowanie lekcji w klasie zróżnicowanej.

13. Style uczenia a indywidualizacja procesu kształcenia uczniów.

14. Prezentacja konkretnych metod, narzędzi i technik wspierających indywidualizację procesu kształcenia.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Bieńkowska, A & Danielewicz, D. (red.). (2022). Rozwój w okresie dzieciństwa. Wsparcie pedagogiczne. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.

Chojak, M. (2021). Nauczycielska diagnoza pedagogiczna w przedszkolu i szkole. Warszawa: Difin SA.

Czapiga, A. (2005). Zadania terapeutyczne w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi. Indywidualne programy terapeutyczne. W: S. Mihilewicz (red.) (2005). Dziecko z trudnościami w rozwoju. Kraków: Impuls.

Głodkowska, J. (red.) (2017). Dydaktyka specjalna. Od systematyki do projektowania dydaktyk specjalistycznych. Warszawa: PWN.

Krakowiak, K. (2017). Diagnoza specjalnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dzieci i młodzieży. Warszawa: ORE.

Olechowska, A. (2016). Specjalne potrzeby edukacyjne. Warszawa: PWN.

Literatura uzupełniająca:

Tanajewska, A& Naprawa, R. & Stawska, J. (2014). Praca z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Poradnik dla nauczyciela. Warszawa: Difin.

Wiśniewska M. (2021). Wspomaganie rozwoju dziecka z niepełnosprawnością intelektualną. Poradnik dla specjalistów i rodziców. Wyd. IMPUSL, Kraków

Wolny, B. & Lis, M (red). (2018). Specjalne potrzeby edukacyjne ucznia w praktyce życia szkolnego. Łódź: Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej.

Uwagi:

Nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe: 15 h

Przygotowanie się do zajęć, lektury: 30 h

Sumaryczna liczba punktów ECTS: 2

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy dla stacjonarnych 2025/2026" (w trakcie)

Okres: 2025-10-01 - 2026-02-22
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Elżbieta Litwin-Sondej
Prowadzący grup: Elżbieta Litwin-Sondej
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Przedmiot koncentruje się na indywidualizacji procesu nauczania i wspieraniu rozwoju uczniów w edukacji wczesnoszkolnej. Obejmuje zagadnienia dotyczące rozpoznawania potrzeb dzieci oraz stosowania różnorodnych form i metod wsparcia pedagogicznego i terapeutycznego, sprzyjających ich rozwojowi emocjonalnemu, społecznemu i poznawczemu.

Pełny opis:

Treści programowe będą realizowane zgodnie z następującą kolejnością wraz z tekstami do zajęć:

1. Zadania edukacji wczesnoszkolnej w zakresie zindywidualizowanego wspierania rozwoju ucznia. Indywidualizacja procesu rozpoznawania potrzeb ucznia.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. poz. 1591, z późn. zm.)

Mam zespół Aspergera. Podręcznik dla uczniów i nauczycieli, red. Klara Sielicka-Baryłka, Comernet Sp. Z o. o., Warszawa 2016.

2. Wspomaganie pedagogiczne uczniów zdolnych

Andrzej E. Sękowski, Osiągnięcia uczniów zdolnych, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2001, s. 215-222.

Salman Khan, Akademia Khana. Szkoła bez granic, tłum Maciej Potulny, Media Rodzina, Poznań 2012, 137-183.

Elżbieta Litwin-Sondej, Znaczenie uniwersytetów dla dzieci. Studium innowacji edukacyjnej, PWN, Warszawa 2025, s. 21-25.

3. Praca z dzieckiem o zaburzonych emocjach– nauka umiejętności społecznych

Edukacja i reforma. Powstrzymać agresję u progu szkoły, red. Joanna Danielewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2004, s. 63-79.

Maria Molicka, Bajki terapeutyczne, Media Rodzina, Poznań 1999, s. 10-41.

4. Ja i moje uczucia - praca nad ciałem

Mark Williams, Danny Penman, Mindfulness. Trening uważności, przeł. Katarzyna Zimnoch, Samo-sedno, Warszawa 2022, s. 58-187.

5. Choroby przewlekłe w kontekście indywidualizacji kształcenia uczniów

Maria Chodkowska, Socjopedagogiczne problemy edukacji integracyjnej dzieci z obciążeniami biologicznymi i środowiskowymi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004, s. 68-73.

Opowieści terapeutów, red. Jadwiga Jaromińska, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997, s. 112-133.

6. Uczniowie z rodzin obciążonych różnymi trudnościami

Maria Chodkowska, Socjopedagogiczne problemy edukacji integracyjnej dzieci z obciążeniami biologicznymi i środowiskowymi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004, s. 73-81.

Sylvie Chermet-Carroy, Zrozumieć rysunek dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci, przeł. Joanna Kluza, Wydawnictwo Ravi, Łódź 2005, s. 137-147

Bajki z sensem, oprac. Elżbieta Zubrzycka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 85-109.

7. Edukacja dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością w integracyjnym systemie kształcenia. Terapia pedagogiczna Marii Montessori. Metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne

Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, pod red. K. Bobińskiej, T. Pietrasa, P. Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2012. s. 235, 236, 630-636.

Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, pod red. K. Bobińskiej, T. Pietrasa, P. Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2012, s. 236.

8. Formy zajęć pozalekcyjnych i terapii zajęciowej – czytelnictwo

Carol Gray, Nowe historyjki społeczne, przeł. J. Okuniewski, Harmonia Universalis, Gdańsk 2019, s. 97-123

9. Technika w indywidualizacji rozwoju, wychowaniu i kształceniu uczniów w młodszym wieku szkolnym. Jak napisać własny scenariusz biblioterapeutyczny

Biblioterapia w praktyce. Poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów, red. Ewelina J. Konieczna, Impuls, Kraków 2006, s. 23-199.

10. Formy zajęć pozalekcyjnych i terapii zajęciowej – teatr

Ewelina J. Konieczna, Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków, 2003, s. 68-102.

Bajki z sensem, oprac. Elżbieta Zubrzycka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 5-85.

11. Filmoterapia

Ewelina J. Konieczna, Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków, 2003, s. 137-147.

Bajka animowana W głowie się nie mieści, Disney

12. Rola muzyki we wsparciu uczniów

Małgorzata Kronenberg, Muzykoterapia. Podstawy teoretyczne do zastosowania muzykoterapii w profilaktyce stresu, MB Poligrafia, Szczecin, s. 29-37.

Nuria Trias, Susana Perez, Luis Filella, 150 rytmicznych zabaw dla dzieci. Spotkanie z muzyką, przeł. Anna Araszkiewicz, Grupa wydawnicza Publicat S.A., Poznań.

13. Zindywidualizowane strategie stymulowania aktywności poznawczej uczniów – plastyka

Rukmini Poddar, Narysuj swoje uczucia. Dziennik kreatywny, który pomoże ci nawiązać kontakt z emocjami poprzez sztukę, przeł. Olga Siara, Insignis Media, Kraków 2023.

14. Zasady wykorzystywania zabawy do stymulowania rozwoju indywidualnego ucznia

Tadeusz Kott, Zajęcia pozalekcyjne i terapia zajęciowa z osobami o obniżonej sprawności umysłowej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2005, s. 218 – 225.

15. Terapia poprzez podróże. Omówienie metody terapeutycznej APERTO (https://apertostrefa.pl/).

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Pozycje ujęte w treściach programowych (fragmenty / wybrane rozdziały).

Literatura uzupełniająca:

Pełne zapoznanie się z pozycjami wskazanymi w treściach programowych:

1. Bajki z sensem, oprac. Elżbieta Zubrzycka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

2. Biblioterapia w praktyce. Poradnik dla nauczycieli, wychowawców i terapeutów, red. Ewelina J. Konieczna, Impuls, Kraków 2006, s. 23-199.

3. Chermet-Carroy Sylvie, Zrozumieć rysunek dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci, przeł. Joanna Kluza, Wydawnictwo Ravi, Łódź 2005.

4. Chodkowska Maria, Socjopedagogiczne problemy edukacji integracyjnej dzieci z obciążeniami biologicznymi i środowiskowymi, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa 2004.

5. Disney: Bajka animowana W głowie się nie mieści.

6. Edukacja i reforma. Powstrzymać agresję u progu szkoły, red. Joanna Danielewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2004

7. Gray Carol, Nowe historyjki społeczne, przeł. J. Okuniewski, Harmonia Universalis, Gdańsk 2019

8. Khan Salman, Akademia Khana. Szkoła bez granic, tłum Maciej Potulny, Media Rodzina, Poznań 2012

9. Kott Tadeusz, Zajęcia pozalekcyjne i terapia zajęciowa z osobami o obniżonej sprawności umysłowej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2005

10. Konieczna Ewelina J., Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków, 2003.

11. Kronenberg Małgorzata, Muzykoterapia. Podstawy teoretyczne do zastosowania muzykoterapii w profilaktyce stresu, MB Poligrafia, Szczecin.

12. Litwin-Sondej Elżbieta, Znaczenie uniwersytetów dla dzieci. Studium innowacji edukacyjnej, PWN, Warszawa 2025

13. Mam zespół Aspergera. Podręcznik dla uczniów i nauczycieli, red. Klara Sielicka-Baryłka, Comernet Sp. Z o. o., Warszawa 2016.

14. Molicka Maria, Bajki terapeutyczne, Media Rodzina, Poznań 1999.

15. Niepełnosprawność intelektualna – etiopatogeneza, epidemiologia, diagnoza, terapia, pod red. K. Bobińskiej, T. Pietrasa, P. Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, Wrocław 2012.

16. Opowieści terapeutów, red. Jadwiga Jaromińska, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997

17. Poddar Rukmini, Narysuj swoje uczucia. Dziennik kreatywny, który pomoże ci nawiązać kontakt z emocjami poprzez sztukę, przeł. Olga Siara, Insignis Media, Kraków 2023.

18. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. poz. 1591, z późn. zm.)

19. Sękowski Andrzej E., Osiągnięcia uczniów zdolnych, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2001.

20. Trias Nuria, Susana Perez, Luis Filella, 150 rytmicznych zabaw dla dzieci. Spotkanie z muzyką, przeł. Anna Araszkiewicz, Grupa wydawnicza Publicat S.A., Poznań.

21. Williams Mark, Danny Penman, Mindfulness. Trening uważności, przeł. Katarzyna Zimnoch, Samo-sedno, Warszawa 2022.

Uwagi:

Osiągniecie zakładanych efektów uczenia weryfikowane na podstawie:

- obecności i aktywności na zajęciach - 5 punktów;

- przygotowanie dla grupy jednej z zabaw ruchowych do zajęć: Rola muzyki we wsparciu uczniów - 5 punktów (po 1 punkcie w każdej kategorii: przygotowanie do zajęć, materiały pomocnicze, prowadzenie zajęć, aktywizacja grupy, omawianie zadań);

- przygotowanie konspektu/scenariusza zajęć z zakresu tematyki ćwiczeń (z możliwością poszerzenia o literaturę lub teksty kultury dodatkowo wybrane przez studenta) oraz przeprowadzenie zajęć na forum grupy - 18 punktów (po 2 punkty w każdej kategorii: budowa konspektu; pomysłowość; poprawność językowa, ortograficzna, stylistyczna, interpunkcyjna; różnorodność metod; przygotowanie do zajęć; materiały pomocnicze; prowadzenie zajęć, aktywizacja grupy; omawianie zadań).

Godziny kontaktowe ćwiczenia 30h

Przygotowanie się do zajęć, lektury 30h

Sumaryczna liczba punktów 2 ECTS

Kryteria oceny

Ocena bardzo dobra 5,0 = 28-25 punktów

Ocena dobra plus 4,5 = 24 punkty

Ocena dobra 4 = 20-23 punkty

Ocena dostateczny plus 3,5 = 19 punktów

Ocena dostateczny 3 = 11-18 punktów

Ocena niedostateczna 2,0 = 0-10 punktów

Adnotacja: Nadwyżka punktów uzyskanych za aktywność podczas zajęć może wpłynąć na zwiększenie końcowej liczby punktów, co może skutkować podwyższeniem oceny końcowej.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy dla niestacjonarnych 2025/2026" (w trakcie)

Okres: 2025-10-01 - 2026-02-22
Wybrany podział planu:
Przejdź do planu
Typ zajęć:
Ćwiczenia, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Katarzyna Pardej
Prowadzący grup: Maria Staworzyńska-Grządziel
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Skrócony opis:

Celem zajęć z zakresu przedmiotu „Indywidualizacja kształcenia uczniów” jest uzyskanie przez Studenta zgodnie z programowymi treściami kształcenia oraz efektami uczenia; wiedzy, umiejętności i kompetencji w zakresie; Planowania i prowadzenia zindywidualizowanego procesu rozwoju, wychowania i kształcenia ucznia. Organizowanie zindywidualizowanego środowiska edukacyjnego. Uniwersalne projektowanie w edukacji (UDL) na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Indywidualizacja procesu rozpoznawania potrzeb ucznia, planowania działań wychowawczych i dydaktycznych oraz oceniania i ewaluacji osiąganych rezultatów.

Podstawą uzyskania przez Studenta zaliczenia z przedmiotu jest uzyskanie pozytywnej oceny na podstawie weryfikacji efektów kształcenia oraz analizy krytycznej materiałów źródłowych, a także materiałów dydaktycznych opracowanych w oparciu o literaturę przedmiotu Prezentacja multimedialna i aktywność własna Studenta.

Pełny opis:

Indywidualizacja i różnicowanie procesu kształcenia; behawioralnego, konstruktywistycznego, emancypacyjnego - rozważania definicyjne - terminologiczne; zadania i funkcje edukacji wczesnoszkolnej w zakresie zindywidualizowanego wspierania rozwoju ucznia. Analiza pojęć: neuroróżnorodność, podmiotowość, autonomia.

Strategie dydaktyczne wspierające indywidualizację procesu kształcenia. Podstawa programowa, a indywidualizacja procesu kształcenia; Programy oraz projekty edukacyjne realizowane w klasach I—III; /3h

Charakterystyka uczniów ze SPE (m.in. ASD, zespoły genetyczne, MPD, afazja, padaczka). - Omówienie specyfiki diagnozy funkcjonalnej. Prezentacja narzędzi diagnostycznych. Zdolności i uzdolnienia, talent - terminologia, określenie pojęć; Uczeń zdolny, wybitnie uzdolniony, uczeń w normie i poniżej normy, uczeń ze SPE – terminologia / 3h

Tempo rozwoju: dopasowane do indywidualnego poziomu rozwoju ucznia, zapewniające, iż materiał jest przyswajany we właściwym dla niego tempie; Diagnoza pedagogiczna – zdania i funkcje diagnozy pedagogicznej. Analiza i interpretacja zasobów intelektualnych ucznia; jego zdolności, możliwości, potrzeby oraz zainteresowania. Różnicowanie zadań pod względem stopnia trudności (praca w grupach);. ; 3h

Analiza orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydawanych przez PP-P. Omówienie metod terapeutycznych stosowanych w pedagogice. Wskazanie możliwości dostosowania procesu kształcenia do potrzeb uczniów ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb komunikacyjnych i sensorycznych. Analiza zachowań określanych jako trudne. Omówienie zasad współpracy z rodzicami.

Ćwiczenia z przedmiotu „Indywidualizacja kształcenia uczniów” obejmują różnorodne formy i metody pracy, takie jak: prezentacje multimedialne z komentarzami, opisy zadań w tym problemowych, praca w zespołach oraz dyskusja. Wykorzystywane są również odpowiednie materiały dydaktyczne, opracowane zgodnie z programowymi treściami kształcenia oraz literaturą naukową.

Literatura:

LITERATURA OBOWIĄZKOWA

Bałachowicz J., Indywidualność ucznia i szanse jej rozwoju w procesie kształcenia zintegrowanego, "Nauczanie Początkowe-kształcenie zintegrowane" 2012/2013, nr 3, s. 7-18

Christ M., (2015), Indywidualizacja procesu kształcenia uczniów edukacji wczesnoszkolnej. Ujęcie z perspektywy międzyludzkich różnic w zakresie zdolności kierunkowych. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice

Kruszewski, K. (1993), Indywidualizacja nauczania, (w); Sztuka nauczania: podręcznik akademicki, PWN, Warszawa

Olechowska, A., (2016), Specjalne potrzeby edukacyjne, PWN, Warszawa

Rola, B. Indywidualizacja jako nadrzędna zasada działań edukacyjnych wobec osób niepełnosprawnych. (Dobra praktyka). Wyd. "Meritum" 2009, nr 2.

Więckowski, R. (1993), Nauczanie zróżnicowane, jego istota, sposobu urzeczywistniania, WSiP, Warszawa

LITERATURA UZUPEŁNIAJACA

Olechowska, A. (2017), Zarządzanie różnorodnością (diversity management) w szkole - deklaracje i opinie nauczycieli (w): Gofron, B., Migała, P. Szkoła w warunkach zmiany społecznej i kulturowej. Edukacja przyszłości, Wydawnictwo SGGW, Warszawa

Zych, A.(2019), Efektywna obserwacja nauczycielska w przedszkolu w świetle diagnozy funkcjonalnej, ORE, Warszawa 2019

Uwagi:

Godziny kontaktowe ćwiczenia 20h

Przygotowanie się do zajęć (analiza tekstów literackich) 20h

Inne formy (przygotowanie prezentacji multimedialnej, opracowanie tekstu - referat, esej) 20h

Sumaryczna liczba punktów 2 ECTS

Kryteria oceny

Ocena niedostateczna 2,0 ndst [0,00% - 50,99%]

Zakres ocen 3,0-3,5

51,00%-60,99% = dost

61,00%-79,99% = dost +

Zakres ocen 4,0-4,5

80,99% – 71,00%= db

90,99%-81,00%= db+

Ocena bardzo dobra 5,0

91,00%-100,00%= bdb

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.
Ul. Szczęśliwicka 40,
02-353 Warszawa
tel: +48 22 589 36 00 https://www.aps.edu.pl
kontakt deklaracja dostępności mapa serwisu USOSweb 7.1.2.0-10 (2025-07-30)