Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Kultura intelektualna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 10-4S-KTU Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Kultura intelektualna
Jednostka: Instytut Pedagogiki
Grupy: Obow. dla I r. PE spec. nienaucz.: ped. kultury z anim. teatru dzieci i młodz., (2-l) niest. II st.
Obow. dla I r. PE spec. nienaucz.: ped. kultury z anim. teatru dzieci i młodz., (2-l) stac. II st.
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 2.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Efekty uczenia się:

WIEDZA

PE2_W08

- Ma rozszerzoną wiedzę o instytucjach życia społecznego, mających wpływ na rozwój kultury intelektualnej.

PE2_W18

- Ma uszczegółowioną wiedzę dotyczącą koncepcji teoretycznych dotyczących kultury intelektualnej.

UMIEJĘTNOŚCI

PE2_U02

- Potrafi wykorzystywać wiedzę teoretyczną na temat kultury intelektualnej do analizy złożonych problemów edukacyjnych, a także do projektowania działań praktycznych.

PE2_U09

- Potrafi tworzyć oryginalne rozwiązania złożonych problemów pedagogicznych, odnosząc się do problematyki współczesnej kultury intelektualnej.

PE2_U13

- Potrafi realizować zadania i rozwiązywać problemy teoretyczne i praktyczne z zakresu kultury intelektualnej.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

PE2_K01

- Ma pogłębioną świadomość obecności tradycji humanistycznej w kulturze europejskiej oraz wpisanej w nią idei samodoskonalenia, potrafi w tym kontekście osadzić potrzebę własnego ciągłego rozwoju osobistego i zawodowego.

PE2_K03

- Docenia znaczenie nauk pedagogicznych i kulturoznawczych dla rozwoju osobistego człowieka i kondycji społeczeństwa, ma pozytywne nastawienie do nabywania wiedzy z zakresu europejskiej kultury intelektualnej.

PE2_K07

- Jest wrażliwy na problemy edukacyjne związane z różnicami kulturowymi i odmiennością tradycji, gotowy do komunikowania się i współpracy z otoczeniem, w tym z osobami niebędącymi specjalistami w danej dziedzinie.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2014/2015" (zakończony)

Okres: 2015-02-24 - 2015-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Tanaś
Prowadzący grup: Maciej Tanaś
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2015/2016" (zakończony)

Okres: 2016-02-22 - 2016-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Tanaś
Prowadzący grup: Maciej Tanaś
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2016/2017" (zakończony)

Okres: 2017-02-20 - 2017-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Tanaś
Prowadzący grup: Maciej Tanaś
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Zajęcia przedstawią ogólne założenia i problemy współczesnej wiedzy o kulturze na tle jej historycznego rozwoju. Przegląd głównych pojęć, a także szkół i kierunków antropologii kultury. Omówienie zasadniczych kategorii analizy kulturowej.

Sposoby pomiaru efektów kształcenia:

Zaliczenie ćwiczeń na podstawie realizacji zadań przewidzianych przez wykładowcę

Pełny opis:

1. Uwagi wstępne – pojęcie kultury;

Wiedza o kulturze nie jest jasna i ścisła, dlatego że istnieje wiele definicji kultury uznanych i używanych w świecie. Każda dziedzina wiedzy o człowieku na swój sposób formułuje (definiuje) pojęcie kultury nie ma zatem jedności co do jednego pojęcia kultury. Konieczne jest ich omówienie.

• Pojawienie się neutralnego, nie oceniającego pojęcia kultury -XIXw. – dominuje wartościujące pojęcie kultury;

• kultura zakłada stopniowanie, klasyfikuje poszczególne zbiorowości ludzkie na wyższe i niższe, lepsze lub gorsze, bardziej lub mniej cywilizowane czy kulturalne

• KULTURA (w znaczeniu nie wartościującym) – jako zespół wielu zjawisk, które się opisuje i analizuje, ale nie wartościuje, nie ocenia.

• Zjawisko kultury jest wyjątkowo złożone, a poszczególne definicje ujmują zazwyczaj wybrane tylko aspekty

• Nie ma definicji uniwersalnie lepszych czy gorszych

• Definicje mogą być mniej lub bardziej użyteczne dla określonego rodzaju badań .Nie powinny być przyjmowane w oderwaniu od obyczajów językowych czy praktyki naukowej .

2. Kultura a natura;

Prehistoryczne początki kultury człowieka, który naturalnie wcześniej zamieszkiwał jaskinie. Malarstwo naskalne, jaskiniowe reliefy. Megalityczne budowle i jedna z najsłynniejszych, europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu Stonehenge położony jest w odległości 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii. Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb.

Początek Kultury starożytnego Egiptu.

Jak Egipcjanie rozprzestrzeniali swoją kulturę. Kultura Mezopotamii

3. Kultura a cywilizacja;

Badania nad wczesną historią gatunku ludzkiego i rozwój cywilizacji.

Początki cywilizacji, stan pierwotny człowieka i obyczaje dzikich współczesnych – ewolucjonizm ma zawsze charakter progresywny. Istnienie matriarchatu . Stadia rozwoju religii: ateizm, fetyszyzm, totemizm, szamanizm, antropomorfizm, stadium bez nazwy – kiedy bóstwo staje się twórcą natury, religia staje się moralnością (religia i moralność). Kultura Azji, Chin i dalekiego wschodu. Kultura „zaginionych” cywilizacji Azteków, Majów i Inków.

4. Kultura a życie;

Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb. Pojawienie się terminu kultura w starożytności. Pierwotne znaczenie terminu „uprawa” czyli przekształcenie jakiegoś naturalnego stanu rzeczy na stan lepszy, udoskonalony, czyli bardziej użyteczny.

Kultura antyczna i sztuka starożytnej Grecji i Rzymu. Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb. Tradycja wertykalna - jako tradycja w której nie rozdziela się kultury i edukacji; jest to myślenie, które jest u wszelkich podstaw pedagogicznych. Nie zastanawiamy się tylko myślimy, że to co idzie w górę jest dobre i lepsze. Prawda, dobro, piękno (grecka triada wartości); pojęcia te są nierozłączne; agados - dobro. Według myślenia starożytnych Greków człowiek wyrasta ponad poziom natury, dążąc do prawdy, dobra i piękna; jeśli coś jest piękne jest dobre, jeśli coś jest dobre jest prawdziwe -można te zależności odwrócić.

Wyeliminowanie przez subiektywizm możliwość myślenia wertykalnego. Znaczenie pojęcia (człowiek kulturalny), który jest dobrze wykształcony o odpowiednim poziomie intelektualnym. Pojawianie się problemów społecznych związane z różnymi grupami, (każda z grup ma swoja kulturę), ale pojawia się wątpliwość czy jest to wyłącznie kultura intelektualna.

Ujęcie horyzontalne całkowite zaniechanie wskazywania celów; ujecie antropologiczno-opisowe XIX w. Odwracanie myślenia o kulturze, zaczyna się mówić o kulturach, wszystko jest na tym samym poziomie; kultura to są: wartości, normy, wzory zachowań, zachowania i wytwory tych zachowań wspólne dla danej grupy. Każda grupa ma swoją kulturę, której nie oceniamy. Do tej pory : człowiek musiał się doskonalić by zbliżyć się do ideału kulturalnego. Teraz jest: kultura ma miejsce wszędzie gdzie coś robi człowiek.

5. Kultura a społeczeństwo (struktura społeczna);

Kultura jako zjawisko ponadjednostkowe (społeczne). Kultura związana z człowiekiem jako istotą prowadzącą społeczny tryb życia. Istnieje tylko dzięki życiu zbiorowości. Kultura w ramach zbiorowości przekazywana w przestrzeni i w czasie (ulega dyfuzji) Kultura jako sposób organizacji życia społecznego- kultura związana ze zbiorowością określonego typu, np. kultura robotnicza, arystokratyczna. Określenie typologii zbiorowości (określone typy kultur mają swoje ograniczenia w czasie i przestrzeni). Sposoby poznawania i przewidywania kiedy i gdzie pojawią się zbiorowości i kultury określonego typu.

6. Kultura a kultury – wielokulturowość, komunikacja międzykulturowa, kultura globalna a lokalna, kultura dominująca a kultura mniejszości;

Kultura jako myśl i działalność, na które składają się materialne i niematerialne wartości oraz uznane sposoby postępowania. Kultura i jej nietolerancyjność dla wszystkich mieszkańców danego terytorium. Szkoła kulturowo-historyczna, badania historyczne (analizowanie zbiorów muzealnych).Kultura zbiorem elementów badanych z osobna. Koncepcja kręgów kulturowych (szkoła niemiecko-austriacka) krąg kulturowy jako zespół zjawisk powiązanych funkcjonalnie.

7. Kultura i język – literatura w perspektywie kulturowej;

W rozwoju kultury symbole literackie zmieniają swoje znaczenia lub zatracają swoją wartość symboliczną, w zależności od zmiany warunków społecznych. Zmiana znaczenia symbolu literackiego w obrębie tej samej kultury., na przykładzie ówczesnej literatury europejskiej, z jednej strony mieszczańsko- inteligenckiej z drugiej robotniczej. Dzieło literackie i autonomiczność.

Wprowadzenie do symboliki kulturowej i kategorii antropologicznych. Pojęcie mitu w kulturze, relacja mit- literatura. Wstępne wprowadzenie do problematyki fikcji literackiej. Czas natury, czas kultury a literatura; życie i śmierć, antropologia śmierci. Symbolika i przedstawianie.

8. Kultura i naród – literatura w perspektywie etnicznej;

Najmniejszą częścią systemu kulturowego jest INSTYTUCJA.

Poprzez instytucje zaspokajane są potrzeby ludzkie definicje instytucji:

1. jest to zorganizowany system działań ludzkich

2. są to ludzie realizujący te działania

Reakcje kulturowe są możliwe dzięki instytucjom. Instytucje kulturowe mają charakter uniwersalny. W każdym systemie społecznym są takie same instytucje, które zaspokajają potrzeby.

9. Kultura i obrzędy, symbole, mit, magia, rytuał, religia;

Kultura pierwotna, badania nad rozwojem mitologii, filozofii, religii, sztuki i zwyczajów (obyczajów). Cywilizacja pierwotna. Animizm jako wiara w duszę i duchy. Nauka o duszach i innych zjawiskach nadprzyrodzonych (minimalistyczna definicja religii). stadia rozwoju religii : animizm, politeizm (wielobóstwo), monoteizm (jedynobóstwo – judaizm, islam, chrześcijaństwo). Wpływ antyku, judaizmu i chrześcijaństwa na kulturę europejską.

10. Kultura elitarna a popularna (masowa) – obiegi literatury i sztuki

Kultura elitarna (wysoka) –jako najważniejsza część kultury symbolicznej danego społeczeństwa. Wykorzystanie zasobów kultury narodowej stanowi podstawę przekazu tradycji oraz dorobku społeczeństwa. Zadania jakie ma w przekazywaniu tej kultury szkoła, teatr, galeria sztuki, biblioteka, sala koncertowa i powszechny dostęp do informacji (media i multimedia).

Znaczenie elit twórczych, które ten rodzaj kultury tworzą, tj. ludzie wykształceni, którzy nabywają kompetencje zarówno tworzenia, jak i odbioru sztuk drogą kształcenia się. Znaczenie potencjalnego adresowania kultury elitarnej do wszystkich.

Znaczenie umiejętności odbioru treści formułowanych w różnych kodach , które są przekazywane za pomocą różnych mediów. Wykazanie konieczności wymagania bardzo szerokich kompetencji kulturowych odbiorcy. Wykazanie konieczności znaczenia podstawowej wiedzy historycznej i teoretycznej u odbiorcy w celu zrozumienia wybitnych dzieł literatury, muzyki czy sztuk plastycznych. Wartości z nabywania wiedzy w toku żmudnej i długotrwałej pracy.

Kultura masowa tworzona przez publiczność, czyli rozproszoną przestrzennie zbiorowość skoncentrowaną na konkretnym przekazie kulturowym.

Różnica między odbiorcą kultury elitarnej (niemasowej np. koncertu kameralnego) audytorium, czyli zbiorowość pozostająca w bliskości fizycznej, a odbiorcą masowym. Znaczenie kryterium standaryzacji, w odbiorze produktów kultury masowej (są zestandaryzowane zarówno co do formy jak i do treści). Kryteria ilości i standaryzacji spełniane np. przez muzykę popularną (np. piosenki radiowe), filmy telewizyjne czy reklamy.

Wykazanie, że odbiorcy kultury masowej tworzą publiczność, czyli rozproszoną przestrzennie zbiorowość skoncentrowaną na konkretnym przekazie kulturowym. Cechy kultury masowej wynikają z charakteru środków masowego przekazu, które umożliwiają jej funkcjonowanie. Dzięki radiu, prasie czy telewizji możliwe jest dotarcie do masowego odbiorcy. Charakter tych mediów sprawia jednak, że przekaz jest jednostronny, a masowy odbiorca staje się odbiorcą biernym. Media wymuszają także standaryzację i formalizację przekazów kulturowych, a szczególnie Internet.

11. Kultura ludowa a współczesna kultura typu ludowego;

Sztuka ludowa jako kontynuacja tradycyjnych wzorów, współczesne przeobrażenia i przemiany, ciągłość czy zaniechanie tradycji, jej żywotność czy zamieranie.

Folklor muzyczny - tradycja i współczesność. Autentyczni jego nosiciele, żywa tradycja i rekonstrukcja, fenomen "ruchu folkowego".

Regionalny wymiary kultury ludowej. Środowiskowy nacisk na utrzymanie tradycji i obyczajów decydujących o odmienności danego regionu. Poszukiwanie regionalnych korzeni kultury ogólnonarodowej. Inicjatywy lokalne oraz rola ruchów środowiskowych na wsi w "odkrywaniu", podtrzymywaniu i animowaniu wartości związanych z kulturą regionalną.

Relacja między stanem badań a modelem prezentacji i udostępnianiem informacji o zasobach przy wykorzystaniu współczesnych narzędzi komunikacji (digitalizacja i Internet).

12. Kultura a polityka i ideologia – instytucje kontroli (przykład cenzury w literaturze);

Znaczenie pierwotnych instytucji, które są odpowiedzialne za formowanie się postaw osobowości ludzkiej. Działają one w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. Wiążą się z procesem tłumienia popędów pierwotnych. Są to praktyki socjalizacyjne jakie każda grupa wytworzyła aby przygotować ich do życia w społeczeństwie i kulturze.

Znaczenie wtórnych instytucji, które umożliwiają przystosowanie jednostki do otoczenia, umożliwiają zaspokajanie ludzkich potrzeb (religia, rytuały, folklor, mitologia, systemy tabu – to co pozwala odnaleźć się nam w grupie.

13. Kultura i człowiek – filozoficzne, socjologiczne i antropologiczne koncepcje człowieka;

Kultura jako cecha ludzkości traktowana jako mechanizm adaptacyjny człowieka, a poszczególne kultury stanowią sposób adaptacji określonych grup ludzkich do konkretnego środowiska naturalnego. Kultura jako sposób wyrażania człowieka, jego wartości, godność, głębię, jak także służy do rozwoju w nim dobra i pogody ducha. Kultura kształtem życia, sposobem istnienia a przede wszystkim celem bytowania ziemskiego.

Człowiek w wielkości kultury rozwija się, nie tracąc tym samym kontaktu z jej jednością, która jest podstawowym wymiarem istnienia. Jedność człowieka z kulturą rodzi się ze zjednoczonego pluralizmu i uznania kulturowych odrębności poprzez dialog, który ubogaca jednych wartościami drugich. Znaczenie kultury, która ma na celu humanizację środowiska, w którym ludzkość żyje. W centrum tego zjawiska znajduje się duchowy wymiar człowieka, czego celem jest jego rozwój poprzez wychowanie oraz ukształtowanie jego osobowości.

Etos kultury i jej stanowiący zewnętrzny wyraz tego, czym żyje człowiek w swym sercu i sumieniu, obdarzony geniuszem oraz wolnością wyboru.

14. Nauka o kulturze – teorie kultury;

„Projekt procesów edukacyjnych i polityki oświatowej”- jest to:

1.wprowadzenie do wiedzy i oceny dziedzictwa kulturowego oraz do uczestnictwa we współczesnym życiu kulturalnym- ważne jest krytyczne myślenie;

2.zaangażowanie w procesy upowszechniania kultury- żeby zmienić stosunek bierno-odbiorczy na aktywny, włączenie ludzi w coś co jest ważne, np. adaptacja zabytków;

3.uwrażliwianie na równoważną godność kultur i na podstawową więź łączącą dziedzictwo ze współczesnością, godność to już nie tylko ujęcie antropologiczne, ale również wartościowanie; kultura jest wysoką wartością; ważny jest związek dziedzictwa ze współczesnością chodzi o takie edukowanie by człowiek rozumiał że kultura to proces który trwa.

4.edukacja estetyczna i artystyczna; estetyczna chodzi o ocenę, bardziej teoretyczną i uwrażliwianie na zjawiska w świecie; artystyczna praktyczna, dotyczy twórczego uprawiania wszelkich dziedzin sztuki.

5.kształcenie do wartości moralnych i obywatelskich.

6.przygotowanie do krytycznego korzystania z masowych środków przekazu (krytycznego-świadomość); tempo rozwoju technicznego jest tak wielkie że nie możemy za nim nadążyć; chodzi o rozumienie np., że reklama nie jest prawdą; chodzi o świadomość, że media mogą zmienić fakty, (wirtualność Internetu).

7.kształcenie międzykulturowe i wielokulturowe ma przygotować ludzi do wzajemnej tolerancji wielokulturowej edukujemy do znalezienia się w sytuacjach różnych kultur.

15. Współczesne badania kulturowe (kulturoznawstwo)

Badanie kultury wymaga podejścia antropologa, pedagoga, psychologa i socjologa (intersubiektywne podejście do badania). Tak zrodził się nurt kultury i osobowości. Lata 30. i 40. ubiegłego wieku to szczytowy rozwój tego kierunku. Najważniejsza jest relacja między kulturą a jednostką ludzką, czyli człowiekiem jako reprezentantem, uczestnikiem i twórcą kultury.

Literatura:

LITERATURA OBOWIĄZKOWA:

D. Strinati, Wprowadzenie do kultury popularnej, przeł. W. J. Burszta, Poznań 1998;

B. Olszewska-Dyoniziak, Zarys antropologii kulturowej. Wyd. II, Zielona Góra 2000;

W. J. Burszta, Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań 1998;

J. Kubin, Kultura intelektualna, Warszawa 2008;

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

(red. Wiesław Godzic, Maciej Żakowski) Gadżety popkultury. Społeczne życie przedmiotów. Warszawa 2007, WAiP

• J. Kubin, Kultura intelektualna, Warszawa 2008;

• J. Gajda, Antropologia Kulturowa, Wprowadzenie do wiedzy o kulturze ,Warszawa 2008, Kraków 2008;

• J. Gajda, Antrpologia Kulturowa, Kultura obyczajowa początki XXI wieku , Warszawa 2008, Kraków 2008;

• M. Tanaś, Kultura i język mediów, Warszawa, Kraków 2007

• S. Popek, Człowiek jako jednostka twórcza, Lublin 2001

Uwagi:

Metody kształcenia:

- wykład problemowy,

- prezentacja multimedialna,

- dyskusja dydaktyczna,

FORMA AKTYWNOŚCI (ŚREDNIA LICZBA GODZIN NA ZREALIZOWANIE AKTYWNOŚCI)

Godziny kontaktowe np. wykład, ćwiczenia, konsultacje 15 godz.

Przygotowanie się do zajęć, lektury, dyskursu podczas zajęć 10 godz.

Przygotowanie się do zaliczenia, egzaminu 15 godz.

Przygotowanie pisemnie wykonanych projektów i prezentacja w trakcie ćwiczeń 10 godz.

Sumaryczna liczba punktów ECTS 2

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2017/2018" (zakończony)

Okres: 2018-02-19 - 2018-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Tanaś
Prowadzący grup: Maciej Tanaś
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Zajęcia przedstawią ogólne założenia i problemy współczesnej wiedzy o kulturze na tle jej historycznego rozwoju. Przegląd głównych pojęć, a także szkół i kierunków antropologii kultury. Omówienie zasadniczych kategorii analizy kulturowej.

Sposoby pomiaru efektów kształcenia:

Zaliczenie ćwiczeń na podstawie realizacji zadań przewidzianych przez wykładowcę

Pełny opis:

1. Uwagi wstępne – pojęcie kultury;

Wiedza o kulturze nie jest jasna i ścisła, dlatego że istnieje wiele definicji kultury uznanych i używanych w świecie. Każda dziedzina wiedzy o człowieku na swój sposób formułuje (definiuje) pojęcie kultury nie ma zatem jedności co do jednego pojęcia kultury. Konieczne jest ich omówienie.

• Pojawienie się neutralnego, nie oceniającego pojęcia kultury -XIXw. – dominuje wartościujące pojęcie kultury;

• kultura zakłada stopniowanie, klasyfikuje poszczególne zbiorowości ludzkie na wyższe i niższe, lepsze lub gorsze, bardziej lub mniej cywilizowane czy kulturalne

• KULTURA (w znaczeniu nie wartościującym) – jako zespół wielu zjawisk, które się opisuje i analizuje, ale nie wartościuje, nie ocenia.

• Zjawisko kultury jest wyjątkowo złożone, a poszczególne definicje ujmują zazwyczaj wybrane tylko aspekty

• Nie ma definicji uniwersalnie lepszych czy gorszych

• Definicje mogą być mniej lub bardziej użyteczne dla określonego rodzaju badań .Nie powinny być przyjmowane w oderwaniu od obyczajów językowych czy praktyki naukowej .

2. Kultura a natura;

Prehistoryczne początki kultury człowieka, który naturalnie wcześniej zamieszkiwał jaskinie. Malarstwo naskalne, jaskiniowe reliefy. Megalityczne budowle i jedna z najsłynniejszych, europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu Stonehenge położony jest w odległości 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii. Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb.

Początek Kultury starożytnego Egiptu.

Jak Egipcjanie rozprzestrzeniali swoją kulturę. Kultura Mezopotamii

3. Kultura a cywilizacja;

Badania nad wczesną historią gatunku ludzkiego i rozwój cywilizacji.

Początki cywilizacji, stan pierwotny człowieka i obyczaje dzikich współczesnych – ewolucjonizm ma zawsze charakter progresywny. Istnienie matriarchatu . Stadia rozwoju religii: ateizm, fetyszyzm, totemizm, szamanizm, antropomorfizm, stadium bez nazwy – kiedy bóstwo staje się twórcą natury, religia staje się moralnością (religia i moralność). Kultura Azji, Chin i dalekiego wschodu. Kultura „zaginionych” cywilizacji Azteków, Majów i Inków.

4. Kultura a życie;

Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb. Pojawienie się terminu kultura w starożytności. Pierwotne znaczenie terminu „uprawa” czyli przekształcenie jakiegoś naturalnego stanu rzeczy na stan lepszy, udoskonalony, czyli bardziej użyteczny.

Kultura antyczna i sztuka starożytnej Grecji i Rzymu. Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb. Tradycja wertykalna - jako tradycja w której nie rozdziela się kultury i edukacji; jest to myślenie, które jest u wszelkich podstaw pedagogicznych. Nie zastanawiamy się tylko myślimy, że to co idzie w górę jest dobre i lepsze. Prawda, dobro, piękno (grecka triada wartości); pojęcia te są nierozłączne; agados - dobro. Według myślenia starożytnych Greków człowiek wyrasta ponad poziom natury, dążąc do prawdy, dobra i piękna; jeśli coś jest piękne jest dobre, jeśli coś jest dobre jest prawdziwe -można te zależności odwrócić.

Wyeliminowanie przez subiektywizm możliwość myślenia wertykalnego. Znaczenie pojęcia (człowiek kulturalny), który jest dobrze wykształcony o odpowiednim poziomie intelektualnym. Pojawianie się problemów społecznych związane z różnymi grupami, (każda z grup ma swoja kulturę), ale pojawia się wątpliwość czy jest to wyłącznie kultura intelektualna.

Ujęcie horyzontalne całkowite zaniechanie wskazywania celów; ujecie antropologiczno-opisowe XIX w. Odwracanie myślenia o kulturze, zaczyna się mówić o kulturach, wszystko jest na tym samym poziomie; kultura to są: wartości, normy, wzory zachowań, zachowania i wytwory tych zachowań wspólne dla danej grupy. Każda grupa ma swoją kulturę, której nie oceniamy. Do tej pory : człowiek musiał się doskonalić by zbliżyć się do ideału kulturalnego. Teraz jest: kultura ma miejsce wszędzie gdzie coś robi człowiek.

5. Kultura a społeczeństwo (struktura społeczna);

Kultura jako zjawisko ponadjednostkowe (społeczne). Kultura związana z człowiekiem jako istotą prowadzącą społeczny tryb życia. Istnieje tylko dzięki życiu zbiorowości. Kultura w ramach zbiorowości przekazywana w przestrzeni i w czasie (ulega dyfuzji) Kultura jako sposób organizacji życia społecznego- kultura związana ze zbiorowością określonego typu, np. kultura robotnicza, arystokratyczna. Określenie typologii zbiorowości (określone typy kultur mają swoje ograniczenia w czasie i przestrzeni). Sposoby poznawania i przewidywania kiedy i gdzie pojawią się zbiorowości i kultury określonego typu.

6. Kultura a kultury – wielokulturowość, komunikacja międzykulturowa, kultura globalna a lokalna, kultura dominująca a kultura mniejszości;

Kultura jako myśl i działalność, na które składają się materialne i niematerialne wartości oraz uznane sposoby postępowania. Kultura i jej nietolerancyjność dla wszystkich mieszkańców danego terytorium. Szkoła kulturowo-historyczna, badania historyczne (analizowanie zbiorów muzealnych).Kultura zbiorem elementów badanych z osobna. Koncepcja kręgów kulturowych (szkoła niemiecko-austriacka) krąg kulturowy jako zespół zjawisk powiązanych funkcjonalnie.

7. Kultura i język – literatura w perspektywie kulturowej;

W rozwoju kultury symbole literackie zmieniają swoje znaczenia lub zatracają swoją wartość symboliczną, w zależności od zmiany warunków społecznych. Zmiana znaczenia symbolu literackiego w obrębie tej samej kultury., na przykładzie ówczesnej literatury europejskiej, z jednej strony mieszczańsko- inteligenckiej z drugiej robotniczej. Dzieło literackie i autonomiczność.

Wprowadzenie do symboliki kulturowej i kategorii antropologicznych. Pojęcie mitu w kulturze, relacja mit- literatura. Wstępne wprowadzenie do problematyki fikcji literackiej. Czas natury, czas kultury a literatura; życie i śmierć, antropologia śmierci. Symbolika i przedstawianie.

8. Kultura i naród – literatura w perspektywie etnicznej;

Najmniejszą częścią systemu kulturowego jest INSTYTUCJA.

Poprzez instytucje zaspokajane są potrzeby ludzkie definicje instytucji:

1. jest to zorganizowany system działań ludzkich

2. są to ludzie realizujący te działania

Reakcje kulturowe są możliwe dzięki instytucjom. Instytucje kulturowe mają charakter uniwersalny. W każdym systemie społecznym są takie same instytucje, które zaspokajają potrzeby.

9. Kultura i obrzędy, symbole, mit, magia, rytuał, religia;

Kultura pierwotna, badania nad rozwojem mitologii, filozofii, religii, sztuki i zwyczajów (obyczajów). Cywilizacja pierwotna. Animizm jako wiara w duszę i duchy. Nauka o duszach i innych zjawiskach nadprzyrodzonych (minimalistyczna definicja religii). stadia rozwoju religii : animizm, politeizm (wielobóstwo), monoteizm (jedynobóstwo – judaizm, islam, chrześcijaństwo). Wpływ antyku, judaizmu i chrześcijaństwa na kulturę europejską.

10. Kultura elitarna a popularna (masowa) – obiegi literatury i sztuki

Kultura elitarna (wysoka) –jako najważniejsza część kultury symbolicznej danego społeczeństwa. Wykorzystanie zasobów kultury narodowej stanowi podstawę przekazu tradycji oraz dorobku społeczeństwa. Zadania jakie ma w przekazywaniu tej kultury szkoła, teatr, galeria sztuki, biblioteka, sala koncertowa i powszechny dostęp do informacji (media i multimedia).

Znaczenie elit twórczych, które ten rodzaj kultury tworzą, tj. ludzie wykształceni, którzy nabywają kompetencje zarówno tworzenia, jak i odbioru sztuk drogą kształcenia się. Znaczenie potencjalnego adresowania kultury elitarnej do wszystkich.

Znaczenie umiejętności odbioru treści formułowanych w różnych kodach , które są przekazywane za pomocą różnych mediów. Wykazanie konieczności wymagania bardzo szerokich kompetencji kulturowych odbiorcy. Wykazanie konieczności znaczenia podstawowej wiedzy historycznej i teoretycznej u odbiorcy w celu zrozumienia wybitnych dzieł literatury, muzyki czy sztuk plastycznych. Wartości z nabywania wiedzy w toku żmudnej i długotrwałej pracy.

Kultura masowa tworzona przez publiczność, czyli rozproszoną przestrzennie zbiorowość skoncentrowaną na konkretnym przekazie kulturowym.

Różnica między odbiorcą kultury elitarnej (niemasowej np. koncertu kameralnego) audytorium, czyli zbiorowość pozostająca w bliskości fizycznej, a odbiorcą masowym. Znaczenie kryterium standaryzacji, w odbiorze produktów kultury masowej (są zestandaryzowane zarówno co do formy jak i do treści). Kryteria ilości i standaryzacji spełniane np. przez muzykę popularną (np. piosenki radiowe), filmy telewizyjne czy reklamy.

Wykazanie, że odbiorcy kultury masowej tworzą publiczność, czyli rozproszoną przestrzennie zbiorowość skoncentrowaną na konkretnym przekazie kulturowym. Cechy kultury masowej wynikają z charakteru środków masowego przekazu, które umożliwiają jej funkcjonowanie. Dzięki radiu, prasie czy telewizji możliwe jest dotarcie do masowego odbiorcy. Charakter tych mediów sprawia jednak, że przekaz jest jednostronny, a masowy odbiorca staje się odbiorcą biernym. Media wymuszają także standaryzację i formalizację przekazów kulturowych, a szczególnie Internet.

11. Kultura ludowa a współczesna kultura typu ludowego;

Sztuka ludowa jako kontynuacja tradycyjnych wzorów, współczesne przeobrażenia i przemiany, ciągłość czy zaniechanie tradycji, jej żywotność czy zamieranie.

Folklor muzyczny - tradycja i współczesność. Autentyczni jego nosiciele, żywa tradycja i rekonstrukcja, fenomen "ruchu folkowego".

Regionalny wymiary kultury ludowej. Środowiskowy nacisk na utrzymanie tradycji i obyczajów decydujących o odmienności danego regionu. Poszukiwanie regionalnych korzeni kultury ogólnonarodowej. Inicjatywy lokalne oraz rola ruchów środowiskowych na wsi w "odkrywaniu", podtrzymywaniu i animowaniu wartości związanych z kulturą regionalną.

Relacja między stanem badań a modelem prezentacji i udostępnianiem informacji o zasobach przy wykorzystaniu współczesnych narzędzi komunikacji (digitalizacja i Internet).

12. Kultura a polityka i ideologia – instytucje kontroli (przykład cenzury w literaturze);

Znaczenie pierwotnych instytucji, które są odpowiedzialne za formowanie się postaw osobowości ludzkiej. Działają one w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. Wiążą się z procesem tłumienia popędów pierwotnych. Są to praktyki socjalizacyjne jakie każda grupa wytworzyła aby przygotować ich do życia w społeczeństwie i kulturze.

Znaczenie wtórnych instytucji, które umożliwiają przystosowanie jednostki do otoczenia, umożliwiają zaspokajanie ludzkich potrzeb (religia, rytuały, folklor, mitologia, systemy tabu – to co pozwala odnaleźć się nam w grupie.

13. Kultura i człowiek – filozoficzne, socjologiczne i antropologiczne koncepcje człowieka;

Kultura jako cecha ludzkości traktowana jako mechanizm adaptacyjny człowieka, a poszczególne kultury stanowią sposób adaptacji określonych grup ludzkich do konkretnego środowiska naturalnego. Kultura jako sposób wyrażania człowieka, jego wartości, godność, głębię, jak także służy do rozwoju w nim dobra i pogody ducha. Kultura kształtem życia, sposobem istnienia a przede wszystkim celem bytowania ziemskiego.

Człowiek w wielkości kultury rozwija się, nie tracąc tym samym kontaktu z jej jednością, która jest podstawowym wymiarem istnienia. Jedność człowieka z kulturą rodzi się ze zjednoczonego pluralizmu i uznania kulturowych odrębności poprzez dialog, który ubogaca jednych wartościami drugich. Znaczenie kultury, która ma na celu humanizację środowiska, w którym ludzkość żyje. W centrum tego zjawiska znajduje się duchowy wymiar człowieka, czego celem jest jego rozwój poprzez wychowanie oraz ukształtowanie jego osobowości.

Etos kultury i jej stanowiący zewnętrzny wyraz tego, czym żyje człowiek w swym sercu i sumieniu, obdarzony geniuszem oraz wolnością wyboru.

14. Nauka o kulturze – teorie kultury;

„Projekt procesów edukacyjnych i polityki oświatowej”- jest to:

1.wprowadzenie do wiedzy i oceny dziedzictwa kulturowego oraz do uczestnictwa we współczesnym życiu kulturalnym- ważne jest krytyczne myślenie;

2.zaangażowanie w procesy upowszechniania kultury- żeby zmienić stosunek bierno-odbiorczy na aktywny, włączenie ludzi w coś co jest ważne, np. adaptacja zabytków;

3.uwrażliwianie na równoważną godność kultur i na podstawową więź łączącą dziedzictwo ze współczesnością, godność to już nie tylko ujęcie antropologiczne, ale również wartościowanie; kultura jest wysoką wartością; ważny jest związek dziedzictwa ze współczesnością chodzi o takie edukowanie by człowiek rozumiał że kultura to proces który trwa.

4.edukacja estetyczna i artystyczna; estetyczna chodzi o ocenę, bardziej teoretyczną i uwrażliwianie na zjawiska w świecie; artystyczna praktyczna, dotyczy twórczego uprawiania wszelkich dziedzin sztuki.

5.kształcenie do wartości moralnych i obywatelskich.

6.przygotowanie do krytycznego korzystania z masowych środków przekazu (krytycznego-świadomość); tempo rozwoju technicznego jest tak wielkie że nie możemy za nim nadążyć; chodzi o rozumienie np., że reklama nie jest prawdą; chodzi o świadomość, że media mogą zmienić fakty, (wirtualność Internetu).

7.kształcenie międzykulturowe i wielokulturowe ma przygotować ludzi do wzajemnej tolerancji wielokulturowej edukujemy do znalezienia się w sytuacjach różnych kultur.

15. Współczesne badania kulturowe (kulturoznawstwo)

Badanie kultury wymaga podejścia antropologa, pedagoga, psychologa i socjologa (intersubiektywne podejście do badania). Tak zrodził się nurt kultury i osobowości. Lata 30. i 40. ubiegłego wieku to szczytowy rozwój tego kierunku. Najważniejsza jest relacja między kulturą a jednostką ludzką, czyli człowiekiem jako reprezentantem, uczestnikiem i twórcą kultury.

Literatura:

LITERATURA OBOWIĄZKOWA:

D. Strinati, Wprowadzenie do kultury popularnej, przeł. W. J. Burszta, Poznań 1998;

B. Olszewska-Dyoniziak, Zarys antropologii kulturowej. Wyd. II, Zielona Góra 2000;

W. J. Burszta, Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań 1998;

J. Kubin, Kultura intelektualna, Warszawa 2008;

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

(red. Wiesław Godzic, Maciej Żakowski) Gadżety popkultury. Społeczne życie przedmiotów. Warszawa 2007, WAiP

• J. Kubin, Kultura intelektualna, Warszawa 2008;

• J. Gajda, Antropologia Kulturowa, Wprowadzenie do wiedzy o kulturze ,Warszawa 2008, Kraków 2008;

• J. Gajda, Antrpologia Kulturowa, Kultura obyczajowa początki XXI wieku , Warszawa 2008, Kraków 2008;

• M. Tanaś, Kultura i język mediów, Warszawa, Kraków 2007

• S. Popek, Człowiek jako jednostka twórcza, Lublin 2001

Uwagi:

Metody kształcenia:

- wykład problemowy,

- prezentacja multimedialna,

- dyskusja dydaktyczna,

FORMA AKTYWNOŚCI (ŚREDNIA LICZBA GODZIN NA ZREALIZOWANIE AKTYWNOŚCI)

Godziny kontaktowe np. wykład, ćwiczenia, konsultacje 15 godz.

Przygotowanie się do zajęć, lektury, dyskursu podczas zajęć 10 godz.

Przygotowanie się do zaliczenia, egzaminu 15 godz.

Przygotowanie pisemnie wykonanych projektów i prezentacja w trakcie ćwiczeń 10 godz.

Sumaryczna liczba punktów ECTS 2

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/2019" (zakończony)

Okres: 2019-02-18 - 2019-09-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Maciej Tanaś
Prowadzący grup: Janusz Kłoniecki
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Zajęcia przedstawią ogólne założenia i problemy współczesnej wiedzy o kulturze na tle jej historycznego rozwoju. Przegląd głównych pojęć, a także szkół i kierunków antropologii kultury. Omówienie zasadniczych kategorii analizy kulturowej.

Sposoby pomiaru efektów kształcenia:

Zaliczenie ćwiczeń na podstawie realizacji zadań przewidzianych przez wykładowcę

Pełny opis:

Uwagi wstępne – pojęcie kultury;

Wiedza o kulturze nie jest jasna i ścisła, dlatego że istnieje wiele definicji kultury uznanych i używanych w świecie. Każda dziedzina wiedzy o człowieku na swój sposób formułuje (definiuje) pojęcie kultury nie ma zatem jedności co do jednego pojęcia kultury. Konieczne jest ich omówienie.

• Pojawienie się neutralnego, nie oceniającego pojęcia kultury -XIXw. – dominuje wartościujące pojęcie kultury;

• kultura zakłada stopniowanie, klasyfikuje poszczególne zbiorowości ludzkie na wyższe i niższe, lepsze lub gorsze, bardziej lub mniej cywilizowane czy kulturalne

• KULTURA (w znaczeniu nie wartościującym) – jako zespół wielu zjawisk, które się opisuje i analizuje, ale nie wartościuje, nie ocenia.

• Zjawisko kultury jest wyjątkowo złożone, a poszczególne definicje ujmują zazwyczaj wybrane tylko aspekty

• Nie ma definicji uniwersalnie lepszych czy gorszych

• Definicje mogą być mniej lub bardziej użyteczne dla określonego rodzaju badań .Nie powinny być przyjmowane w oderwaniu od obyczajów językowych czy praktyki naukowej .

2. Kultura a natura;

Prehistoryczne początki kultury człowieka, który naturalnie wcześniej zamieszkiwał jaskinie. Malarstwo naskalne, jaskiniowe reliefy. Megalityczne budowle i jedna z najsłynniejszych, europejskich budowli megalitycznych, pochodząca z epoki neolitu oraz brązu Stonehenge położony jest w odległości 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire w południowej Anglii. Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb.

Początek Kultury starożytnego Egiptu.

Jak Egipcjanie rozprzestrzeniali swoją kulturę. Kultura Mezopotamii

3. Kultura a cywilizacja;

Badania nad wczesną historią gatunku ludzkiego i rozwój cywilizacji.

Początki cywilizacji, stan pierwotny człowieka i obyczaje dzikich współczesnych – ewolucjonizm ma zawsze charakter progresywny. Istnienie matriarchatu . Stadia rozwoju religii: ateizm, fetyszyzm, totemizm, szamanizm, antropomorfizm, stadium bez nazwy – kiedy bóstwo staje się twórcą natury, religia staje się moralnością (religia i moralność). Kultura Azji, Chin i dalekiego wschodu. Kultura „zaginionych” cywilizacji Azteków, Majów i Inków.

4. Kultura a życie;

Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb. Pojawienie się terminu kultura w starożytności. Pierwotne znaczenie terminu „uprawa” czyli przekształcenie jakiegoś naturalnego stanu rzeczy na stan lepszy, udoskonalony, czyli bardziej użyteczny.

Kultura antyczna i sztuka starożytnej Grecji i Rzymu. Kultura rozumiana jako narzędzie zaspokojenia ludzkich potrzeb. Tradycja wertykalna - jako tradycja w której nie rozdziela się kultury i edukacji; jest to myślenie, które jest u wszelkich podstaw pedagogicznych. Nie zastanawiamy się tylko myślimy, że to co idzie w górę jest dobre i lepsze. Prawda, dobro, piękno (grecka triada wartości); pojęcia te są nierozłączne; agados - dobro. Według myślenia starożytnych Greków człowiek wyrasta ponad poziom natury, dążąc do prawdy, dobra i piękna; jeśli coś jest piękne jest dobre, jeśli coś jest dobre jest prawdziwe -można te zależności odwrócić.

Wyeliminowanie przez subiektywizm możliwość myślenia wertykalnego. Znaczenie pojęcia (człowiek kulturalny), który jest dobrze wykształcony o odpowiednim poziomie intelektualnym. Pojawianie się problemów społecznych związane z różnymi grupami, (każda z grup ma swoja kulturę), ale pojawia się wątpliwość czy jest to wyłącznie kultura intelektualna.

Ujęcie horyzontalne całkowite zaniechanie wskazywania celów; ujecie antropologiczno-opisowe XIX w. Odwracanie myślenia o kulturze, zaczyna się mówić o kulturach, wszystko jest na tym samym poziomie; kultura to są: wartości, normy, wzory zachowań, zachowania i wytwory tych zachowań wspólne dla danej grupy. Każda grupa ma swoją kulturę, której nie oceniamy. Do tej pory : człowiek musiał się doskonalić by zbliżyć się do ideału kulturalnego. Teraz jest: kultura ma miejsce wszędzie gdzie coś robi człowiek.

5. Kultura a społeczeństwo (struktura społeczna);

Kultura jako zjawisko ponadjednostkowe (społeczne). Kultura związana z człowiekiem jako istotą prowadzącą społeczny tryb życia. Istnieje tylko dzięki życiu zbiorowości. Kultura w ramach zbiorowości przekazywana w przestrzeni i w czasie (ulega dyfuzji) Kultura jako sposób organizacji życia społecznego- kultura związana ze zbiorowością określonego typu, np. kultura robotnicza, arystokratyczna. Określenie typologii zbiorowości (określone typy kultur mają swoje ograniczenia w czasie i przestrzeni). Sposoby poznawania i przewidywania kiedy i gdzie pojawią się zbiorowości i kultury określonego typu.

6. Kultura a kultury – wielokulturowość, komunikacja międzykulturowa, kultura globalna a lokalna, kultura dominująca a kultura mniejszości;

Kultura jako myśl i działalność, na które składają się materialne i niematerialne wartości oraz uznane sposoby postępowania. Kultura i jej nietolerancyjność dla wszystkich mieszkańców danego terytorium. Szkoła kulturowo-historyczna, badania historyczne (analizowanie zbiorów muzealnych).Kultura zbiorem elementów badanych z osobna. Koncepcja kręgów kulturowych (szkoła niemiecko-austriacka) krąg kulturowy jako zespół zjawisk powiązanych funkcjonalnie.

7. Kultura i język – literatura w perspektywie kulturowej;

W rozwoju kultury symbole literackie zmieniają swoje znaczenia lub zatracają swoją wartość symboliczną, w zależności od zmiany warunków społecznych. Zmiana znaczenia symbolu literackiego w obrębie tej samej kultury., na przykładzie ówczesnej literatury europejskiej, z jednej strony mieszczańsko- inteligenckiej z drugiej robotniczej. Dzieło literackie i autonomiczność.

Wprowadzenie do symboliki kulturowej i kategorii antropologicznych. Pojęcie mitu w kulturze, relacja mit- literatura. Wstępne wprowadzenie do problematyki fikcji literackiej. Czas natury, czas kultury a literatura; życie i śmierć, antropologia śmierci. Symbolika i przedstawianie.

8. Kultura i naród – literatura w perspektywie etnicznej;

Najmniejszą częścią systemu kulturowego jest INSTYTUCJA.

Poprzez instytucje zaspokajane są potrzeby ludzkie definicje instytucji:

1. jest to zorganizowany system działań ludzkich

2. są to ludzie realizujący te działania

Reakcje kulturowe są możliwe dzięki instytucjom. Instytucje kulturowe mają charakter uniwersalny. W każdym systemie społecznym są takie same instytucje, które zaspokajają potrzeby.

9. Kultura i obrzędy, symbole, mit, magia, rytuał, religia;

Kultura pierwotna, badania nad rozwojem mitologii, filozofii, religii, sztuki i zwyczajów (obyczajów). Cywilizacja pierwotna. Animizm jako wiara w duszę i duchy. Nauka o duszach i innych zjawiskach nadprzyrodzonych (minimalistyczna definicja religii). stadia rozwoju religii : animizm, politeizm (wielobóstwo), monoteizm (jedynobóstwo – judaizm, islam, chrześcijaństwo). Wpływ antyku, judaizmu i chrześcijaństwa na kulturę europejską.

10. Kultura elitarna a popularna (masowa) – obiegi literatury i sztuki

Kultura elitarna (wysoka) –jako najważniejsza część kultury symbolicznej danego społeczeństwa. Wykorzystanie zasobów kultury narodowej stanowi podstawę przekazu tradycji oraz dorobku społeczeństwa. Zadania jakie ma w przekazywaniu tej kultury szkoła, teatr, galeria sztuki, biblioteka, sala koncertowa i powszechny dostęp do informacji (media i multimedia).

Znaczenie elit twórczych, które ten rodzaj kultury tworzą, tj. ludzie wykształceni, którzy nabywają kompetencje zarówno tworzenia, jak i odbioru sztuk drogą kształcenia się. Znaczenie potencjalnego adresowania kultury elitarnej do wszystkich.

Znaczenie umiejętności odbioru treści formułowanych w różnych kodach , które są przekazywane za pomocą różnych mediów. Wykazanie konieczności wymagania bardzo szerokich kompetencji kulturowych odbiorcy. Wykazanie konieczności znaczenia podstawowej wiedzy historycznej i teoretycznej u odbiorcy w celu zrozumienia wybitnych dzieł literatury, muzyki czy sztuk plastycznych. Wartości z nabywania wiedzy w toku żmudnej i długotrwałej pracy.

Kultura masowa tworzona przez publiczność, czyli rozproszoną przestrzennie zbiorowość skoncentrowaną na konkretnym przekazie kulturowym.

Różnica między odbiorcą kultury elitarnej (niemasowej np. koncertu kameralnego) audytorium, czyli zbiorowość pozostająca w bliskości fizycznej, a odbiorcą masowym. Znaczenie kryterium standaryzacji, w odbiorze produktów kultury masowej (są zestandaryzowane zarówno co do formy jak i do treści). Kryteria ilości i standaryzacji spełniane np. przez muzykę popularną (np. piosenki radiowe), filmy telewizyjne czy reklamy.

Wykazanie, że odbiorcy kultury masowej tworzą publiczność, czyli rozproszoną przestrzennie zbiorowość skoncentrowaną na konkretnym przekazie kulturowym. Cechy kultury masowej wynikają z charakteru środków masowego przekazu, które umożliwiają jej funkcjonowanie. Dzięki radiu, prasie czy telewizji możliwe jest dotarcie do masowego odbiorcy. Charakter tych mediów sprawia jednak, że przekaz jest jednostronny, a masowy odbiorca staje się odbiorcą biernym. Media wymuszają także standaryzację i formalizację przekazów kulturowych, a szczególnie Internet.

11. Kultura ludowa a współczesna kultura typu ludowego;

Sztuka ludowa jako kontynuacja tradycyjnych wzorów, współczesne przeobrażenia i przemiany, ciągłość czy zaniechanie tradycji, jej żywotność czy zamieranie.

Folklor muzyczny - tradycja i współczesność. Autentyczni jego nosiciele, żywa tradycja i rekonstrukcja, fenomen "ruchu folkowego".

Regionalny wymiary kultury ludowej. Środowiskowy nacisk na utrzymanie tradycji i obyczajów decydujących o odmienności danego regionu. Poszukiwanie regionalnych korzeni kultury ogólnonarodowej. Inicjatywy lokalne oraz rola ruchów środowiskowych na wsi w "odkrywaniu", podtrzymywaniu i animowaniu wartości związanych z kulturą regionalną.

Relacja między stanem badań a modelem prezentacji i udostępnianiem informacji o zasobach przy wykorzystaniu współczesnych narzędzi komunikacji (digitalizacja i Internet).

12. Kultura a polityka i ideologia – instytucje kontroli (przykład cenzury w literaturze);

Znaczenie pierwotnych instytucji, które są odpowiedzialne za formowanie się postaw osobowości ludzkiej. Działają one w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa. Wiążą się z procesem tłumienia popędów pierwotnych. Są to praktyki socjalizacyjne jakie każda grupa wytworzyła aby przygotować ich do życia w społeczeństwie i kulturze.

Znaczenie wtórnych instytucji, które umożliwiają przystosowanie jednostki do otoczenia, umożliwiają zaspokajanie ludzkich potrzeb (religia, rytuały, folklor, mitologia, systemy tabu – to co pozwala odnaleźć się nam w grupie.

13. Kultura i człowiek – filozoficzne, socjologiczne i antropologiczne koncepcje człowieka;

Kultura jako cecha ludzkości traktowana jako mechanizm adaptacyjny człowieka, a poszczególne kultury stanowią sposób adaptacji określonych grup ludzkich do konkretnego środowiska naturalnego. Kultura jako sposób wyrażania człowieka, jego wartości, godność, głębię, jak także służy do rozwoju w nim dobra i pogody ducha. Kultura kształtem życia, sposobem istnienia a przede wszystkim celem bytowania ziemskiego.

Człowiek w wielkości kultury rozwija się, nie tracąc tym samym kontaktu z jej jednością, która jest podstawowym wymiarem istnienia. Jedność człowieka z kulturą rodzi się ze zjednoczonego pluralizmu i uznania kulturowych odrębności poprzez dialog, który ubogaca jednych wartościami drugich. Znaczenie kultury, która ma na celu humanizację środowiska, w którym ludzkość żyje. W centrum tego zjawiska znajduje się duchowy wymiar człowieka, czego celem jest jego rozwój poprzez wychowanie oraz ukształtowanie jego osobowości.

Etos kultury i jej stanowiący zewnętrzny wyraz tego, czym żyje człowiek w swym sercu i sumieniu, obdarzony geniuszem oraz wolnością wyboru.

14. Nauka o kulturze – teorie kultury;

„Projekt procesów edukacyjnych i polityki oświatowej”- jest to:

1.wprowadzenie do wiedzy i oceny dziedzictwa kulturowego oraz do uczestnictwa we współczesnym życiu kulturalnym- ważne jest krytyczne myślenie;

2.zaangażowanie w procesy upowszechniania kultury- żeby zmienić stosunek bierno-odbiorczy na aktywny, włączenie ludzi w coś co jest ważne, np. adaptacja zabytków;

3.uwrażliwianie na równoważną godność kultur i na podstawową więź łączącą dziedzictwo ze współczesnością, godność to już nie tylko ujęcie antropologiczne, ale również wartościowanie; kultura jest wysoką wartością; ważny jest związek dziedzictwa ze współczesnością chodzi o takie edukowanie by człowiek rozumiał że kultura to proces który trwa.

4.edukacja estetyczna i artystyczna; estetyczna chodzi o ocenę, bardziej teoretyczną i uwrażliwianie na zjawiska w świecie; artystyczna praktyczna, dotyczy twórczego uprawiania wszelkich dziedzin sztuki.

5.kształcenie do wartości moralnych i obywatelskich.

6.przygotowanie do krytycznego korzystania z masowych środków przekazu (krytycznego-świadomość); tempo rozwoju technicznego jest tak wielkie że nie możemy za nim nadążyć; chodzi o rozumienie np., że reklama nie jest prawdą; chodzi o świadomość, że media mogą zmienić fakty, (wirtualność Internetu).

7.kształcenie międzykulturowe i wielokulturowe ma przygotować ludzi do wzajemnej tolerancji wielokulturowej edukujemy do znalezienia się w sytuacjach różnych kultur.

15. Współczesne badania kulturowe (kulturoznawstwo)

Badanie kultury wymaga podejścia antropologa, pedagoga, psychologa i socjologa (intersubiektywne podejście do badania). Tak zrodził się nurt kultury i osobowości. Lata 30. i 40. ubiegłego wieku to szczytowy rozwój tego kierunku. Najważniejsza jest relacja między kulturą a jednostką ludzką, czyli człowiekiem jako reprezentantem, uczestnikiem i twórcą kultury.

Literatura:

LITERATURA OBOWIĄZKOWA:

D. Strinati, Wprowadzenie do kultury popularnej, przeł. W. J. Burszta, Poznań 1998;

B. Olszewska-Dyoniziak, Zarys antropologii kulturowej. Wyd. II, Zielona Góra 2000;

W. J. Burszta, Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań 1998;

J. Kubin, Kultura intelektualna, Warszawa 2008;

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA:

(red. Wiesław Godzic, Maciej Żakowski) Gadżety popkultury. Społeczne życie przedmiotów. Warszawa 2007, WAiP

• J. Kubin, Kultura intelektualna, Warszawa 2008;

• J. Gajda, Antropologia Kulturowa, Wprowadzenie do wiedzy o kulturze ,Warszawa 2008, Kraków 2008;

• J. Gajda, Antrpologia Kulturowa, Kultura obyczajowa początki XXI wieku , Warszawa 2008, Kraków 2008;

• M. Tanaś, Kultura i język mediów, Warszawa, Kraków 2007

• S. Popek, Człowiek jako jednostka twórcza, Lublin 2001

Uwagi:

Metody kształcenia:

- wykład problemowy,

- prezentacja multimedialna,

- dyskusja dydaktyczna,

FORMA AKTYWNOŚCI (ŚREDNIA LICZBA GODZIN NA ZREALIZOWANIE AKTYWNOŚCI)

Godziny kontaktowe np. wykład, ćwiczenia, konsultacje 15 godz.

Przygotowanie się do zajęć, lektury, dyskursu podczas zajęć 10 godz.

Przygotowanie się do zaliczenia, egzaminu 15 godz.

Przygotowanie pisemnie wykonanych projektów i prezentacja w trakcie ćwiczeń 10 godz.

Sumaryczna liczba punktów ECTS 2

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.