Metodyka edukacji polonistycznej na etapie wychowania przedszkolnego

Podczas zajęć student nabywa kompetencje w zakresie wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu. Poznaje różne strategie edukacyjne ukierunkowane na rozwijanie umiejętności mówienia, rozumienia mowy, słuchania, przygotowania do nauki czytania i pisania dzieci w wieku przedszkolnym. Uczy się jak organizować zajęcia i zabawy w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu z wykorzystaniem własnego potencjału twórczego.

Kompetencje/ wiedza i umiejętności studenta będzie weryfikowana poprzez ocenę: przygotowanych prac zaliczeniowych, współpracy w grupie (zaangażowanie, kreatywność, umiejętność rozwiązywania problemów, prezentacja, umiejętność krytycznego i refleksyjnego podejścia do opracowywanego tematu), wypowiedzi ustnej.

SPOSOBY POMIARU EFEKTÓW KSZTAŁCENIA:

- ocena przygotowanych prac zaliczeniowych/ opracowanie merytoryczne oraz prezentacja pracy na zajęciach;

- obecność i aktywne uczestnictwo w wykonywaniu zadań na zajęciach oraz dyskursie prowadzonym podczas zajęć;

- ocena współpracy w grupie (zaangażowanie, umiejętność rozwiązywania problemów, prezentacja, umiejętność krytycznego i refleksyjnego podejścia do opracowywanego tematu).

Celem zajęć jest utrwalenie i poszerzenie (o treści metodyczne) wiedzy i umiejętności z zakresu edukacji polonistycznej, które zostały nabyte podczas zajęć (Podstawy języka polskiego dla nauczycieli wychowania przedszkolnego), tak aby student posiadał kompetencje niezbędne do:

• projektowania i prowadzenia zajęć językowych i literackich w przedszkolu,

• diagnozy w zakresie kompetencji polonistycznych (pod kątem przygotowania do nauki czytania i pisania),

• wspomagania rozwoju dziecka w zakresie kompetencji polonistycznych,

• analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne w zakresie edukacji polonistycznej

• pracy z utworem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

TREŚCI PROGRAMOWE

• Znajomość i funkcjonalne posługiwanie się pojęciami z zakresu wiedzy o języku.

• Zapoznanie z metodyką edukacji polonistycznej (cele, treści programowe, metody i środki dydaktyczne).

• Umiejętność opracowania zajęć z zakresu edukacji polonistycznej dla różnych grup wiekowych (3-6 lat).

• Znajomość pojęć z zakresu gotowości szkolnej w obszarze przygotowania do nauki czytania i pisania.

• Umiejętność przeprowadzenia diagnozy z zakresu kompetencji polonistycznych oraz wspomaganie rozwoju dziecka w tym obszarze rozwojowym.

• Orientacja w klasycznej i współczesnej literaturze dla dzieci oraz w kulturze dla dziecięcego odbiorcy.

• Umiejętność analizy i interpretacji zróżnicowanych formalnie dzieł literackich oraz kulturowych.

• Praca z tekstem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

• Sposoby wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu.

• Umiejętność analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne, karty pracy, płyty, plansze, gry dydaktyczne i pomoce multimedialne w zakresie edukacji polonistycznej.

• Spersonalizowane strategie edukacyjne ukierunkowane na rozwijanie umiejętności mówienia, rozumienia mowy, słuchania, przygotowania do nauki czytania i pisania dzieci w wieku przedszkolnym.

Literatura obowiązkowa:

Filipiak E., Konteksty rozwoju aktywności językowej dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Bydgoszcz 2002.

Jadacka H., Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2007.

Kuszak K., Świat związków frazeologicznych w języku dziecka. Inspiracje teoretyczne - badania - implikacje praktyczne, Poznań 2014.

Markowski A., Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2007.

Pardej K., Wpływ dyskursu na konstruowanie opowiadań przez dzieci w wieku od dwóch do dziesięciu lat, „Poradnik Językowy” 2009, z. 8, s. 83-90.

Szurowska Beata: (red.)Przedszkole w sytuacji trudnej. Zdążyć z pomocą, Difin 2019

Szurowska B.; Literatura i zabawy literackie jako ważne elementy wspomagania rozwoju małych dzieci, W: Żłobek: wychowanie i edukacja / Jegier Aneta (red.), Difin 2021, , s. 150 -180

Szurowska B.; Kształtowanie gotowości do czytania i pisania, jako ważny element przygotowania dzieci do podjęcia nauki w szkole W: Obszary wychowania przedszkolnego / Mikler-Chwastek Anna (red.), 2014, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, s.201-226

Szurowska B.; Rozwijanie zainteresowań czytelniczych przedszkolaków jako ważny element kształcenia gotowości do czytania i pisania W: Edukacja dziecka wobec wyzwań i zagrożeń ponowoczesności / Cecylia Langier, Krzysztof Śleziński (red.), 2014, Bielsko-Biała, Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, s.59-75

Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Ćwiczenia, Warszawa 2011.

Żytko M., Pozwólmy dzieciom mówić i pisać, Warszawa 2011.

Literatura uzupełniająca:

Badyda E., Rzedzicka S., Fonetyka języka polskiego w ćwiczeniach, Gdańsk 2009.

Bernstain B., Socjolingwistyczne ujęcie procesu socjalizacji. Uwagi dotyczące podatności na oddziaływanie szkoły, przeł. Z. Babska, [w:] Badania nad rozwojem języka dziecka, red. G. W. Shugar, M. Smoczyńska, Warszawa 1980, s. 557-596.

Dubisz S. (red.), Nauka o języku dla polonistów, Warszawa 2002.

Dukiewicz L., Sawicka I., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków 1995.

Krasuska-Betiuk M., Miejsce nauki o języku w kształceniu językowym uczniów w młodszym wieku szkolnym, [w:] Wiedza o języku i kompetencje językowe uczniów, red. nauk. Bernadeta Niesporek-Szamburska, Katowice 2012, s. 45-56.

Kucała M., Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Kraków 1994.

Mnich M., Sprawność językowa dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Kraków 2002.

Ostaszewska D., Tambor J., Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Katowice 1997.

Toczyska B., Głośno i wyraźnie. 9 lekcji dobrego mówienia, Gdańsk 2007.

Wierzbicka A., Kultura języka polskiego praktyczne ćwiczenia, Łódź 2001.

Nakład pracy studenta:

* obecność i aktywność podczas zaplanowanych zajęć - 30 godzin

* opracowywanie wybranych zagadnień w oparciu o analizę podanej literatury - 8 godzin

* analiza podstawy programowej oraz krytyczna analiza programu i pakietów edukacyjnych dla przedszkolaków pod kątem treści polonistycznych - 7 godzin

* przygotowanie prac zaliczeniowych: prezentacji, kart pracy, pomocy dydaktycznych i propozycji metodycznych - 15 godzin

Podczas zajęć student nabywa kompetencje w zakresie wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu. Poznaje różne strategie edukacyjne ukierunkowane na rozwijanie umiejętności mówienia, rozumienia mowy, słuchania, przygotowania do nauki czytania i pisania dzieci w wieku przedszkolnym. Uczy się jak organizować zajęcia i zabawy w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu z wykorzystaniem własnego potencjału twórczego.

Kompetencje/ wiedza i umiejętności studenta będzie weryfikowana poprzez ocenę: przygotowanych prac zaliczeniowych, współpracy w grupie (zaangażowanie, kreatywność, umiejętność rozwiązywania problemów, prezentacja, umiejętność krytycznego i refleksyjnego podejścia do opracowywanego tematu), wypowiedzi ustnej.

SPOSOBY POMIARU EFEKTÓW KSZTAŁCENIA:

- ocena przygotowanych prac zaliczeniowych/ opracowanie merytoryczne oraz prezentacja pracy na zajęciach;

- obecność i aktywne uczestnictwo w wykonywaniu zadań na zajęciach oraz dyskursie prowadzonym podczas zajęć;

- ocena współpracy w grupie (zaangażowanie, umiejętność rozwiązywania problemów, prezentacja, umiejętność krytycznego i refleksyjnego podejścia do opracowywanego tematu).

Celem zajęć jest utrwalenie i poszerzenie (o treści metodyczne) wiedzy i umiejętności z zakresu edukacji polonistycznej, które zostały nabyte podczas zajęć (Podstawy języka polskiego dla nauczycieli wychowania przedszkolnego), tak aby student posiadał kompetencje niezbędne do:

• projektowania i prowadzenia zajęć językowych i literackich w przedszkolu,

• diagnozy w zakresie kompetencji polonistycznych (pod kątem przygotowania do nauki czytania i pisania),

• wspomagania rozwoju dziecka w zakresie kompetencji polonistycznych,

• analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne w zakresie edukacji polonistycznej

• pracy z utworem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

TREŚCI PROGRAMOWE

• Znajomość i funkcjonalne posługiwanie się pojęciami z zakresu wiedzy o języku.

• Zapoznanie z metodyką edukacji polonistycznej (cele, treści programowe, metody i środki dydaktyczne).

• Umiejętność opracowania zajęć z zakresu edukacji polonistycznej dla różnych grup wiekowych (3-6 lat).

• Znajomość pojęć z zakresu gotowości szkolnej w obszarze przygotowania do nauki czytania i pisania.

• Umiejętność przeprowadzenia diagnozy z zakresu kompetencji polonistycznych oraz wspomaganie rozwoju dziecka w tym obszarze rozwojowym.

• Orientacja w klasycznej i współczesnej literaturze dla dzieci oraz w kulturze dla dziecięcego odbiorcy.

• Umiejętność analizy i interpretacji zróżnicowanych formalnie dzieł literackich oraz kulturowych.

• Praca z tekstem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

• Sposoby wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu.

• Umiejętność analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne, karty pracy, płyty, plansze, gry dydaktyczne i pomoce multimedialne w zakresie edukacji polonistycznej.

• Spersonalizowane strategie edukacyjne ukierunkowane na rozwijanie umiejętności mówienia, rozumienia mowy, słuchania, przygotowania do nauki czytania i pisania dzieci w wieku przedszkolnym.

Literatura obowiązkowa:

Filipiak E., Konteksty rozwoju aktywności językowej dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Bydgoszcz 2002.

Jadacka H., Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2007.

Kuszak K., Świat związków frazeologicznych w języku dziecka. Inspiracje teoretyczne - badania - implikacje praktyczne, Poznań 2014.

Markowski A., Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2007.

Pardej K., Wpływ dyskursu na konstruowanie opowiadań przez dzieci w wieku od dwóch do dziesięciu lat, „Poradnik Językowy” 2009, z. 8, s. 83-90.

Szurowska Beata: (red.)Przedszkole w sytuacji trudnej. Zdążyć z pomocą, Difin 2019

Szurowska B.; Literatura i zabawy literackie jako ważne elementy wspomagania rozwoju małych dzieci, W: Żłobek: wychowanie i edukacja / Jegier Aneta (red.), Difin 2021, , s. 150 -180

Szurowska B.; Kształtowanie gotowości do czytania i pisania, jako ważny element przygotowania dzieci do podjęcia nauki w szkole W: Obszary wychowania przedszkolnego / Mikler-Chwastek Anna (red.), 2014, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, s.201-226

Szurowska B.; Rozwijanie zainteresowań czytelniczych przedszkolaków jako ważny element kształcenia gotowości do czytania i pisania W: Edukacja dziecka wobec wyzwań i zagrożeń ponowoczesności / Cecylia Langier, Krzysztof Śleziński (red.), 2014, Bielsko-Biała, Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, s.59-75

Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Ćwiczenia, Warszawa 2011.

Żytko M., Pozwólmy dzieciom mówić i pisać, Warszawa 2011.

Literatura uzupełniająca:

Badyda E., Rzedzicka S., Fonetyka języka polskiego w ćwiczeniach, Gdańsk 2009.

Bernstain B., Socjolingwistyczne ujęcie procesu socjalizacji. Uwagi dotyczące podatności na oddziaływanie szkoły, przeł. Z. Babska, [w:] Badania nad rozwojem języka dziecka, red. G. W. Shugar, M. Smoczyńska, Warszawa 1980, s. 557-596.

Dubisz S. (red.), Nauka o języku dla polonistów, Warszawa 2002.

Dukiewicz L., Sawicka I., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków 1995.

Krasuska-Betiuk M., Miejsce nauki o języku w kształceniu językowym uczniów w młodszym wieku szkolnym, [w:] Wiedza o języku i kompetencje językowe uczniów, red. nauk. Bernadeta Niesporek-Szamburska, Katowice 2012, s. 45-56.

Kucała M., Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Kraków 1994.

Mnich M., Sprawność językowa dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Kraków 2002.

Ostaszewska D., Tambor J., Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Katowice 1997.

Toczyska B., Głośno i wyraźnie. 9 lekcji dobrego mówienia, Gdańsk 2007.

Wierzbicka A., Kultura języka polskiego praktyczne ćwiczenia, Łódź 2001.

Nakład pracy studenta:

* obecność i aktywność podczas zaplanowanych zajęć - 20 godzin

* opracowywanie wybranych zagadnień w oparciu o analizę podanej literatury - 6 godzin

* analiza podstawy programowej oraz krytyczna analiza programu i pakietów edukacyjnych dla przedszkolaków pod kątem treści polonistycznych - 6 godzin

* przygotowanie prac zaliczeniowych: prezentacji, kart pracy, pomocy dydaktycznych i propozycji metodycznych - 8 godzin

Podczas zajęć student nabywa kompetencje w zakresie wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu. SPOSOBY POMIARU EFEKTÓW KSZTAŁCENIA: Zaliczenie (warunkujące przystąpienie do egzaminu) na podstawie portfolio zajęciowego. Efekty dla zaliczenia (umiejętności i kompetencje społeczne): student planuje i realizuje zadania zgodnie z podstawą programową i prawidłowościami rozwojowymi dziecka; współpracuje w zespole z poszanowaniem etyki akademickiej (antyplagiat, rzetelne cytowanie, transparentne i krytyczne korzystanie z AI, respektuje różnorodność i zasady wzajemnego szacunku, bierze odpowiedzialność za rezultat grupowy; projektuje i dokumentuje działania, analizuje i interpretuje wyniki oraz merytorycznie uzasadnia decyzje metodyczne; przygotowuje prezentację poprawną treściowo i estetycznie. Efekty dla egzaminu (wiedza): student posiada uporządkowaną wiedzę teoretyczną i metodyczną z zakresu edukacji polonistycznej dziecka w wieku przedszkolnym, stanowiącą podstawę świadomego planowania i organizowania zajęć w tym obszarze edukacyjnym. Szczegółowe kryteria oceniania oraz punktacja zostały opracowane oddzielnie dla każdego zadania ( i przedstawione studentom przed realizacją oraz omówione po realizacji zadania/ minimalny próg zaliczenia we wszystkich zadaniach to 51 % Weryfikacja efektów kształcenia w zakresie wiedzy odbywa się podczas egzaminu ustnego. Student losuje zestaw dwóch pytań z puli zagadnień egzaminacyjnych. Pytania obejmują treści realizowane w toku zajęć i dotyczą zagadnień omawianych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i praktycznym. Lista zagadnień egzaminacyjnych jest udostępniana studentom z odpowiednim wyprzedzeniem. Ocenie podlega poprawność merytoryczna odpowiedzi, umiejętność posługiwania się terminologią przedmiotową oraz zdolność odnoszenia wiedzy teoretycznej do praktyki edukacyjnej.

Celem zajęć jest utrwalenie i poszerzenie (o treści metodyczne) wiedzy i umiejętności z zakresu edukacji polonistycznej, które zostały nabyte podczas zajęć (Podstawy języka polskiego dla nauczycieli wychowania przedszkolnego), tak aby student posiadał kompetencje niezbędne do:

• projektowania i prowadzenia zajęć językowych i literackich w przedszkolu,

• diagnozy w zakresie kompetencji polonistycznych (pod kątem przygotowania do nauki czytania i pisania),

• wspomagania rozwoju dziecka w zakresie kompetencji polonistycznych,

• analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne w zakresie edukacji polonistycznej

• pracy z utworem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

TREŚCI PROGRAMOWE

• Znajomość i funkcjonalne posługiwanie się pojęciami z zakresu wiedzy o języku.

• Zapoznanie z metodyką edukacji polonistycznej (cele, treści programowe, metody i środki dydaktyczne).

• Umiejętność opracowania zajęć z zakresu edukacji polonistycznej dla różnych grup wiekowych (3-6 lat).

• Znajomość pojęć z zakresu gotowości szkolnej w obszarze przygotowania do nauki czytania i pisania.

• Umiejętność przeprowadzenia diagnozy z zakresu kompetencji polonistycznych oraz wspomaganie rozwoju dziecka w tym obszarze rozwojowym.

• Orientacja w klasycznej i współczesnej literaturze dla dzieci oraz w kulturze dla dziecięcego odbiorcy.

• Umiejętność analizy i interpretacji zróżnicowanych formalnie dzieł literackich oraz kulturowych.

• Praca z tekstem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

• Sposoby wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu.

• Umiejętność analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne, karty pracy, płyty, plansze, gry dydaktyczne i pomoce multimedialne w zakresie edukacji polonistycznej.

• Spersonalizowane strategie edukacyjne ukierunkowane na rozwijanie umiejętności mówienia, rozumienia mowy, słuchania, przygotowania do nauki czytania i pisania dzieci w wieku przedszkolnym.

Literatura obowiązkowa:

Filipiak E., Konteksty rozwoju aktywności językowej dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Bydgoszcz 2002.

Jadacka H., Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2007.

Kuszak K., Świat związków frazeologicznych w języku dziecka. Inspiracje teoretyczne - badania - implikacje praktyczne, Poznań 2014.

Markowski A., Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2007.

Pardej K., Wpływ dyskursu na konstruowanie opowiadań przez dzieci w wieku od dwóch do dziesięciu lat, „Poradnik Językowy” 2009, z. 8, s. 83-90.

Szurowska Beata: (red.)Przedszkole w sytuacji trudnej. Zdążyć z pomocą, Difin 2019

Szurowska B.; Literatura i zabawy literackie jako ważne elementy wspomagania rozwoju małych dzieci, W: Żłobek: wychowanie i edukacja / Jegier Aneta (red.), Difin 2021, , s. 150 -180

Szurowska B.; Kształtowanie gotowości do czytania i pisania, jako ważny element przygotowania dzieci do podjęcia nauki w szkole W: Obszary wychowania przedszkolnego / Mikler-Chwastek Anna (red.), 2014, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, s.201-226

Szurowska B.; Rozwijanie zainteresowań czytelniczych przedszkolaków jako ważny element kształcenia gotowości do czytania i pisania W: Edukacja dziecka wobec wyzwań i zagrożeń ponowoczesności / Cecylia Langier, Krzysztof Śleziński (red.), 2014, Bielsko-Biała, Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, s.59-75

Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Ćwiczenia, Warszawa 2011.

Żytko M., Pozwólmy dzieciom mówić i pisać, Warszawa 2011.

Literatura uzupełniająca:

Badyda E., Rzedzicka S., Fonetyka języka polskiego w ćwiczeniach, Gdańsk 2009.

Bernstain B., Socjolingwistyczne ujęcie procesu socjalizacji. Uwagi dotyczące podatności na oddziaływanie szkoły, przeł. Z. Babska, [w:] Badania nad rozwojem języka dziecka, red. G. W. Shugar, M. Smoczyńska, Warszawa 1980, s. 557-596.

Dubisz S. (red.), Nauka o języku dla polonistów, Warszawa 2002.

Dukiewicz L., Sawicka I., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków 1995.

Krasuska-Betiuk M., Miejsce nauki o języku w kształceniu językowym uczniów w młodszym wieku szkolnym, [w:] Wiedza o języku i kompetencje językowe uczniów, red. nauk. Bernadeta Niesporek-Szamburska, Katowice 2012, s. 45-56.

Kucała M., Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Kraków 1994.

Mnich M., Sprawność językowa dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Kraków 2002.

Ostaszewska D., Tambor J., Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Katowice 1997.

Toczyska B., Głośno i wyraźnie. 9 lekcji dobrego mówienia, Gdańsk 2007.

Wierzbicka A., Kultura języka polskiego praktyczne ćwiczenia, Łódź 2001.

Metody wykorzystywane podczas zajęć: informacyjne (wyjaśnianie, narracja, opis, wykład z prezentacją interaktywną), heurystyczne (problemowe, dyskusji, dialogu), metoda projektu, działania praktyczne.

Punkty ECTS: 3

Nakład pracy studenta:

* obecność i aktywność podczas zaplanowanych zajęć - 30 godzin

* opracowywanie wybranych zagadnień w oparciu o analizę podanej literatury - 10 godzin

* analiza podstawy programowej oraz krytyczna analiza programów i pakietów edukacyjnych dla przedszkolaków pod kątem treści polonistycznych - 10 godzin

* przygotowanie prac zaliczeniowych i nauka własna - 25 godzin

Podczas zajęć student nabywa kompetencje w zakresie wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu. SPOSOBY POMIARU EFEKTÓW KSZTAŁCENIA: Zaliczenie (warunkujące przystąpienie do egzaminu) na podstawie portfolio zajęciowego. Efekty dla zaliczenia (umiejętności i kompetencje społeczne): student planuje i realizuje zadania zgodnie z podstawą programową i prawidłowościami rozwojowymi dziecka; współpracuje w zespole z poszanowaniem etyki akademickiej (antyplagiat, rzetelne cytowanie, transparentne i krytyczne korzystanie z AI, respektuje różnorodność i zasady wzajemnego szacunku, bierze odpowiedzialność za rezultat grupowy; projektuje i dokumentuje działania, analizuje i interpretuje wyniki oraz merytorycznie uzasadnia decyzje metodyczne; przygotowuje prezentację poprawną treściowo i estetycznie. Efekty dla egzaminu (wiedza): student posiada uporządkowaną wiedzę teoretyczną i metodyczną z zakresu edukacji polonistycznej dziecka w wieku przedszkolnym, stanowiącą podstawę świadomego planowania i organizowania zajęć w tym obszarze edukacyjnym. Szczegółowe kryteria oceniania oraz punktacja zostały opracowane oddzielnie dla każdego zadania ( i przedstawione studentom przed realizacją oraz omówione po realizacji zadania/ minimalny próg zaliczenia we wszystkich zadaniach to 51 % Weryfikacja efektów kształcenia w zakresie wiedzy odbywa się podczas egzaminu ustnego. Student losuje zestaw dwóch pytań z puli zagadnień egzaminacyjnych. Pytania obejmują treści realizowane w toku zajęć i dotyczą zagadnień omawianych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i praktycznym. Lista zagadnień egzaminacyjnych jest udostępniana studentom z odpowiednim wyprzedzeniem. Ocenie podlega poprawność merytoryczna odpowiedzi, umiejętność posługiwania się terminologią przedmiotową oraz zdolność odnoszenia wiedzy teoretycznej do praktyki edukacyjnej.

Celem zajęć jest utrwalenie i poszerzenie (o treści metodyczne) wiedzy i umiejętności z zakresu edukacji polonistycznej, które zostały nabyte podczas zajęć (Podstawy języka polskiego dla nauczycieli wychowania przedszkolnego), tak aby student posiadał kompetencje niezbędne do:

• projektowania i prowadzenia zajęć językowych i literackich w przedszkolu,

• diagnozy w zakresie kompetencji polonistycznych (pod kątem przygotowania do nauki czytania i pisania),

• wspomagania rozwoju dziecka w zakresie kompetencji polonistycznych,

• analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne w zakresie edukacji polonistycznej

• pracy z utworem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

TREŚCI PROGRAMOWE

• Znajomość i funkcjonalne posługiwanie się pojęciami z zakresu wiedzy o języku.

• Zapoznanie z metodyką edukacji polonistycznej (cele, treści programowe, metody i środki dydaktyczne).

• Umiejętność opracowania zajęć z zakresu edukacji polonistycznej dla różnych grup wiekowych (3-6 lat).

• Znajomość pojęć z zakresu gotowości szkolnej w obszarze przygotowania do nauki czytania i pisania.

• Umiejętność przeprowadzenia diagnozy z zakresu kompetencji polonistycznych oraz wspomaganie rozwoju dziecka w tym obszarze rozwojowym.

• Orientacja w klasycznej i współczesnej literaturze dla dzieci oraz w kulturze dla dziecięcego odbiorcy.

• Umiejętność analizy i interpretacji zróżnicowanych formalnie dzieł literackich oraz kulturowych.

• Praca z tekstem literackim z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.

• Sposoby wykorzystywania wiedzy teoretycznej dotyczącej nauki o języku i edukacji kulturowo-literackiej oraz metodycznej do projektowania zajęć w zakresie edukacji polonistycznej w przedszkolu.

• Umiejętność analizy i oceny pomocy dydaktycznych kierowanych do przedszkoli/pakiety edukacyjne, karty pracy, płyty, plansze, gry dydaktyczne i pomoce multimedialne w zakresie edukacji polonistycznej.

• Spersonalizowane strategie edukacyjne ukierunkowane na rozwijanie umiejętności mówienia, rozumienia mowy, słuchania, przygotowania do nauki czytania i pisania dzieci w wieku przedszkolnym.

Literatura obowiązkowa:

Filipiak E., Konteksty rozwoju aktywności językowej dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Bydgoszcz 2002.

Jadacka H., Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2007.

Kuszak K., Świat związków frazeologicznych w języku dziecka. Inspiracje teoretyczne - badania - implikacje praktyczne, Poznań 2014.

Markowski A., Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2007.

Pardej K., Wpływ dyskursu na konstruowanie opowiadań przez dzieci w wieku od dwóch do dziesięciu lat, „Poradnik Językowy” 2009, z. 8, s. 83-90.

Szurowska Beata: (red.)Przedszkole w sytuacji trudnej. Zdążyć z pomocą, Difin 2019

Szurowska B.; Literatura i zabawy literackie jako ważne elementy wspomagania rozwoju małych dzieci, W: Żłobek: wychowanie i edukacja / Jegier Aneta (red.), Difin 2021, , s. 150 -180

Szurowska B.; Kształtowanie gotowości do czytania i pisania, jako ważny element przygotowania dzieci do podjęcia nauki w szkole W: Obszary wychowania przedszkolnego / Mikler-Chwastek Anna (red.), 2014, Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, s.201-226

Szurowska B.; Rozwijanie zainteresowań czytelniczych przedszkolaków jako ważny element kształcenia gotowości do czytania i pisania W: Edukacja dziecka wobec wyzwań i zagrożeń ponowoczesności / Cecylia Langier, Krzysztof Śleziński (red.), 2014, Bielsko-Biała, Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, Wydział Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu Śląskiego, s.59-75

Tambor J., Fonetyka i fonologia współczesnego języka polskiego. Ćwiczenia, Warszawa 2011.

Żytko M., Pozwólmy dzieciom mówić i pisać, Warszawa 2011.

Literatura uzupełniająca:

Badyda E., Rzedzicka S., Fonetyka języka polskiego w ćwiczeniach, Gdańsk 2009.

Bernstain B., Socjolingwistyczne ujęcie procesu socjalizacji. Uwagi dotyczące podatności na oddziaływanie szkoły, przeł. Z. Babska, [w:] Badania nad rozwojem języka dziecka, red. G. W. Shugar, M. Smoczyńska, Warszawa 1980, s. 557-596.

Dubisz S. (red.), Nauka o języku dla polonistów, Warszawa 2002.

Dukiewicz L., Sawicka I., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia, Kraków 1995.

Krasuska-Betiuk M., Miejsce nauki o języku w kształceniu językowym uczniów w młodszym wieku szkolnym, [w:] Wiedza o języku i kompetencje językowe uczniów, red. nauk. Bernadeta Niesporek-Szamburska, Katowice 2012, s. 45-56.

Kucała M., Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Kraków 1994.

Mnich M., Sprawność językowa dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Kraków 2002.

Ostaszewska D., Tambor J., Podstawowe wiadomości z fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego, Katowice 1997.

Toczyska B., Głośno i wyraźnie. 9 lekcji dobrego mówienia, Gdańsk 2007.

Wierzbicka A., Kultura języka polskiego praktyczne ćwiczenia, Łódź 2001.

Metody wykorzystywane podczas zajęć: informacyjne (wyjaśnianie, narracja, opis, wykład z prezentacją interaktywną), heurystyczne (problemowe, dyskusji, dialogu), metoda projektu, działania praktyczne.

Punkty ECTS: 3

Nakład pracy studenta:

* obecność i aktywność podczas zaplanowanych zajęć - 20 godzin

* opracowywanie wybranych zagadnień w oparciu o analizę podanej literatury - 20 godzin

* analiza podstawy programowej oraz krytyczna analiza programów i pakietów edukacyjnych dla przedszkolaków pod kątem treści polonistycznych - 15 godzin

* przygotowanie prac zaliczeniowych i nauka własna - 20 godzin