Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Opiniowanie sądowo-psychologiczne

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 20-3S-OPS1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Opiniowanie sądowo-psychologiczne
Jednostka: Katedra Profilaktyki Społecznej i Pracy Socjalnej
Grupy: Obowiązkowe dla V r. PY; spec.: psychologia kliniczna (5-l) niestacjonarne
Obowiązkowe dla V r. PY; spec.: psychologia kliniczna, (5-l) stacjonarne
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 6.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Celem zajęć jest przedstawienie studentom problematyki związanej z opiniowaniem psychologicznym na potrzeby organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Szczególny nacisk jest położony na umiejętności praktycznego wykorzystania uzyskanej wiedzy, polegającej na umiejętności przeprowadzania badań i opracowania opinii sądowo-psychologicznej, ale także z zaznajamiania się z aktami sprawy i przedstawienia opinii przed sądem. Dlatego też jednym z elementów ćwiczeń jest nie praca w mniejszych podgrupach ćwiczeniowych. Pomiar efektów kształcenia: aktywność na zajęciach, praca w podgrupach ćwiczeniowych, na podstawie przedstawionego przypadku opracowanie opinii sądowo-psychologicznej.

Pełny opis:

W trakcie wykładów studenci zapoznają się z:

1. Zagadnieniami podstawowymi psychologii sądowej, obszarami funkcjonowania psychologów sądowych oraz zadaniami psychologa sądowego,

2. Zagadnieniami związanymi z powołaniem biegłego. Przepisami regulującymi zasady wykonywania funkcji biegłego w procesie karnym i cywilnym, kryteriami i warunkami formalnymi powołania, regułami wyłączania biegłego z udziału w sprawie, zasadami wpisu i skreślenia z listy biegłych sądowych, odpowiedzialność biegłego sądowego

3. Zasadami powoływania biegłego psychologa, standardami postanowień sądowych, informacji jakie muszą znaleźć się w opinii, budowy opinii sądowo-psychologicznej w postępowaniach karnych oraz w postepowaniach cywilnych.

4. Standardami opiniowania w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, w tym planowania badań, przeprowadzania badań, przygotowywania uczestnika opiniowania do badań, prowadzenia analizy i interpretacji danych.

5. Metodami badawczymi, z których korzysta biegły (wywiad, obserwacja, testy). Przedstawienie zakresu informacji jakie powinien ustalić biegły od rodziców/opiekunów (dane formalne, ustalenie sytuacji rodzinnej) od dziecka (spostrzeganie każdego z rodziców, środowiska, rodziny, potrzeb) od osób współuczestniczących w badaniu (udział w opiece nad dzieckiem, relacje z dzieckiem).

6. Zasadami opiniowania w sprawach cywilnych (opinie obligatoryjne i fakultatywne). Poznają pojęcia władzy rodzicielskiej, możliwości jej ograniczenia bądź pozbawienia, Zapoznają się z przyjaznym przesłuchaniem dziecka.

7. Zagadnieniami związanymi z przesłuchaniem małoletniego na podstawie kodeksu postępowania karnego (małoletniego świadka, pokrzywdzonego oraz osoby pokrzywdzonej przestępstwem o charakterze seksualnym). Dowiedzą się jak zorganizować przesłuchanie małoletniego dziecka, rola biegłego psychologa w przesłuchaniu małoletniego, jak wygląda współpraca biegłego psychologa z sędzią, prokuratorem, adwokatem.

8. Standardami przesłuchań małoletnich, błędami w opiniowaniu. Dowiedzą się na co zwrócić uwagę podczas opiniowania dziecka, (dziecko jako świadek, przedstawienie informacji związanych z zdolnością dzieci do spostrzegania, zapamiętywania oraz przechowywania spostrzeżeń). Wprowadzenie do tematyki nieletnich, odpowiedzialności nieletnich na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich i na podstawie kodeksu karnego.

9. Opiniodawczymi Zespołami Specjalistów Sądowych. Omówione zostaną sprawy, w których Zespoły wydają opinię sądowo-psychologiczną, oraz przebieg opiniowania w OZSS. Przedstawienie oaz omówienie schematu opinii w sprawach nieletnich oraz w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.

10. Zagadnieniami świadka oraz zeznań, okoliczności oaz regulacji prawnych dotyczących przesłuchania świadka w obecności biegłego. Przedstawiono fazy formowania się zeznań (spostrzeganie, zapamiętywanie, przechowywanie, odtwarzanie) oraz błędy w spostrzeganiu (obiektów nieożywionych oraz osób).

11. Wskaźnikami prawdy i fałszu w ocenie zeznań świadków (przebieg zeznania, treść zeznania, sposób zeznawania, możliwe motywacje). Najczęstszymi przyczynami błędów w zeznaniach świadków. Czynnikami psychologicznymi wpływającymi na treść zeznań świadków (stopień rozwoju umysłowego, zaburzenia psychiczne, osobowość świadka, środowisko, kwestie przechowywania wspomnień, rodzaj zdarzenia i emocje z nim związane).

12. Zagadnieniami opiniowania w sprawach o zastosowanie środka zabezpieczającego (przedstawienie podstawy prawnej, zakresu udziału biegłego psychologa w sprawie). Omówienie zagadnień związanych z zaburzeniami preferencji seksualnych (diagnoza zaburzeń, rodzaje zaburzeń, terapia). Opiniowanie w sprawach o uznanie osoby za szczególnie niebezpieczną (przedstawienie podstawy prawnej, udział biegłego psychologa w opiniowaniu osoby niebezpiecznej).

13. Zagadnieniami opiniowania osób z zaburzeniami preferencji seksualnych pod postacią pedofilii (diagnoza pedofilii, diagnoza różnicowa pedofilii, typy pedofilii, konsekwencje rozpoznania pedofilii). Opiniowanie w sprawach o przemoc w rodzinie.

14. Zadaniami biegłych w sprawach o „znęcanie się”, diagnoza stopnia i nasilenia przemocy, ocena stopnia ryzyka przemocy.

15. Diagnostyki psychologiczno-penitencjarnej,

16. Zagadnieniami etycznymi związanymi z opiniowaniem na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. Odpowiedzialność biegłych za treść opinii (porządkowa, karna, cywilna, dyscyplinarna, etyczna).

W ramach ćwiczeń studenci będą mieli możliwość przygotować wniosek o wpisanie na listę biegłych sądowych. Odpowiednio do każdych zajęć teoretycznych będą mieli możliwość zapoznać się z odpowiednią dokumentacją aktową. W ramach zajęć przeprowadzane będą symulacje opiniowania na podstawie przygotowanego przez prowadzącą materiału dowodowego. Ponadto w ramach grup ćwiczeniowych będzie możliwość doskonalenia planowania badań na potrzeby sądu.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Ackerman, M. (2005). Podstawy psychologii sądowej. Gdańsk: GWP.

Czerederecka A. Jaskiewicz-Obydzińska, T., Gierowski, J.K. (2003). Ekspertyza psychologiczna. W: J. Wójcikiewicz (red.): Ekspertyza Sądowa. Kraków: Wyd. Zakamycze

Lipczyński, A. (2007). Psychologia sądowa. Warszawa: Difin

Ciosek M. (2001) Psychologia sądowa i penitencjarna. Warszawa: Wydawnictwo prawnicze LexisNexis

Gierowski J.K., Jaśkiewicz-Obydzińska T., Najda M.(2008) Psychologia w postepowaniu karnym. Warszawa LexisNexis.

Gruza E. (2003) Ocena wiarygodności świadków w procesie karnym. Kraków Zakamycze

Memon A, Vrij A., Bull R. (2003) Prawo i psychologia .GWP

Spendel, Z. (2011). Wybrane etyczne i metodologiczne aspekty opiniodawstwa sądowego jako praktyki ekspertalnej psychologa. W: J. Stanik (red.) Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Stanik, J. (2011). Psychologiczne problemy opiniodawstwa sądowego w sprawach o nieważność oświadczenia woli (art. 82 kc) i w sprawach testamentowych (art. 945 kc). W: J. Stanik (red.) Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Więcek-Durańska, A. Kobiety jako sprawczynie zgwałceń ze szczególnym okrucieństwem, Psychiatria Polska, Nr 153: 1-18, 2019.

Więcek-Durańska, A. Psychospołeczne czynniki ryzyka a zachowania agresywne młodzieży, Psychologia Wychowawcza, Nr 14/2018, DOI: 10.5604/01.3001.0012.8285

Więcek-Durańska, A. Durański, M.(2015). Zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem art. 197§4 k.k. – analiza kryminologiczna, Prawo w Działaniu. Sprawy karne, tom 19/2014

Więcek-Durańska, A. (2014). Odpowiedzialność nieletnich za czyny z art. 10 § 2 k.k. przed sądem rodzinnym i przed sądem karnym – wybrane zagadnienia. Prawo w Działaniu. Sprawy karne, tom 16/2013, s.175-198.

Efekty uczenia się:

Wiedza

Zna podstawowe rodzaje opinii sądowych -psychologicznych.

Zna zasady wykonywania funkcji biegłego w procesie karnym i cywilnym.

Zna pojęcia z zakresu prawa związane z opiniowaniem psychologicznym, umie wskazać zakres opiniowania w każdym rodzaju opinii i określić różnice.

Zna zasady przygotowania opinii sądowej psychologicznej.

Umiejętności

Umie sformułować hipotezy i zaplanować psychologiczne badanie: w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, asocjalności nieletnich,

motywacji podejrzanych i oskarżonych oraz ich wyjaśnień zeznań świadków dorosłych oraz dzieci;

Kompetencje społeczne

-

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin końcowy (test jednokrotnego wyboru)

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Więcek-Durańska
Prowadzący grup: Anna Więcek-Durańska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Uwagi:

Zajęcia prowadzone są na platformie Teams.

Stosowane metody kształcenia: wykład, konwersatorium, pokaz.

Nakład pracy studenta: szacowany nakład pracy studenta około 80 godzin

Wykłady https://teams.microsoft.com/l/team/19%3a7917572d80514657aa2ac0d9bd2cac84%40thread.tacv2/conversations?groupId=a379d559-a1ec-4f5e-932f-cdc84b9c7ccf&tenantId=aee18df6-9fc6-4188-b9f4-b3f12e451c86

Ćwiczenia grupa 1

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3a771dacd8bf194fb2ae994072c30cc834%40thread.tacv2/conversations?groupId=74b95fbe-2d96-4b16-a644-cf0a970520e1&tenantId=aee18df6-9fc6-4188-b9f4-b3f12e451c86

Ćwiczenia grupa 2

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3a7bcdbde7864942bc97710efcbeb2c664%40thread.tacv2/conversations?groupId=8ff6b630-3430-4e89-8ed5-af69e6c1a316&tenantId=aee18df6-9fc6-4188-b9f4-b3f12e451c86

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy dla niestacjonarnych 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-02-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Więcek-Durańska
Prowadzący grup: Anna Więcek-Durańska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Uwagi:

Zajęcia prowadzone są na platformie Teams.

Stosowane metody kształcenia: wykład, konwersatorium, pokaz.

Nakład pracy studenta: szacowany nakład pracy studenta około 80 godzin

Wykład:

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3a33e19795cb88488f95e4ff41f7b5b1f5%40thread.tacv2/conversations?groupId=12268562-6962-468f-9cd8-cf3e0e3e9b4b&tenantId=aee18df6-9fc6-4188-b9f4-b3f12e451c86

Ćwiczenia grupa 1:

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3ab7b476d0725e4147a980107208e62e29%40thread.tacv2/conversations?groupId=cc07f300-2ede-4d74-bdda-9dba3bad0826&tenantId=aee18df6-9fc6-4188-b9f4-b3f12e451c86

Ćwiczenia grupa 2.

https://teams.microsoft.com/l/team/19%3a9bc7f2e028d34b11b719f4a7da3aefb7%40thread.tacv2/conversations?groupId=cbabe432-72fa-4dca-8d73-456d2f5c0335&tenantId=aee18df6-9fc6-4188-b9f4-b3f12e451c86

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/2022" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-25
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Więcek-Durańska
Prowadzący grup: Anna Więcek-Durańska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Celem zajęć jest przedstawienie studentom problematyki związanej z opiniowaniem psychologicznym na potrzeby organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Szczególny nacisk jest położony na umiejętności praktycznego wykorzystania uzyskanej wiedzy, polegającej na umiejętności przeprowadzania badań i opracowania opinii sądowo-psychologicznej, ale także z zaznajamiania się z aktami sprawy i przedstawienia opinii przed sądem. Dlatego też jednym z elementów ćwiczeń jest nie praca w mniejszych podgrupach ćwiczeniowych. Pomiar efektów kształcenia: aktywność na zajęciach, praca w podgrupach ćwiczeniowych, na podstawie przedstawionego przypadku opracowanie opinii sądowo-psychologicznej.

Pełny opis:

W trakcie wykładów studenci zapoznają się z:

1. Zagadnieniami podstawowymi psychologii sądowej, obszarami funkcjonowania psychologów sądowych oraz zadaniami psychologa sądowego,

2. Zagadnieniami związanymi z powołaniem biegłego. Przepisami regulującymi zasady wykonywania funkcji biegłego w procesie karnym i cywilnym, kryteriami i warunkami formalnymi powołania, regułami wyłączania biegłego z udziału w sprawie, zasadami wpisu i skreślenia z listy biegłych sądowych, odpowiedzialność biegłego sądowego

3. Zasadami powoływania biegłego psychologa, standardami postanowień sądowych, informacji jakie muszą znaleźć się w opinii, budowy opinii sądowo-psychologicznej w postępowaniach karnych oraz w postepowaniach cywilnych.

4. Standardami opiniowania w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, w tym planowania badań, przeprowadzania badań, przygotowywania uczestnika opiniowania do badań, prowadzenia analizy i interpretacji danych.

5. Metodami badawczymi, z których korzysta biegły (wywiad, obserwacja, testy). Przedstawienie zakresu informacji jakie powinien ustalić biegły od rodziców/opiekunów (dane formalne, ustalenie sytuacji rodzinnej) od dziecka (spostrzeganie każdego z rodziców, środowiska, rodziny, potrzeb) od osób współuczestniczących w badaniu (udział w opiece nad dzieckiem, relacje z dzieckiem).

6. Zasadami opiniowania w sprawach cywilnych (opinie obligatoryjne i fakultatywne). Poznają pojęcia władzy rodzicielskiej, możliwości jej ograniczenia bądź pozbawienia, Zapoznają się z przyjaznym przesłuchaniem dziecka.

7. Zagadnieniami związanymi z przesłuchaniem małoletniego na podstawie kodeksu postępowania karnego (małoletniego świadka, pokrzywdzonego oraz osoby pokrzywdzonej przestępstwem o charakterze seksualnym). Dowiedzą się jak zorganizować przesłuchanie małoletniego dziecka, rola biegłego psychologa w przesłuchaniu małoletniego, jak wygląda współpraca biegłego psychologa z sędzią, prokuratorem, adwokatem.

8. Standardami przesłuchań małoletnich, błędami w opiniowaniu. Dowiedzą się na co zwrócić uwagę podczas opiniowania dziecka, (dziecko jako świadek, przedstawienie informacji związanych z zdolnością dzieci do spostrzegania, zapamiętywania oraz przechowywania spostrzeżeń). Wprowadzenie do tematyki nieletnich, odpowiedzialności nieletnich na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich i na podstawie kodeksu karnego.

9. Opiniodawczymi Zespołami Specjalistów Sądowych. Omówione zostaną sprawy, w których Zespoły wydają opinię sądowo-psychologiczną, oraz przebieg opiniowania w OZSS. Przedstawienie oaz omówienie schematu opinii w sprawach nieletnich oraz w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.

10. Zagadnieniami świadka oraz zeznań, okoliczności oaz regulacji prawnych dotyczących przesłuchania świadka w obecności biegłego. Przedstawiono fazy formowania się zeznań (spostrzeganie, zapamiętywanie, przechowywanie, odtwarzanie) oraz błędy w spostrzeganiu (obiektów nieożywionych oraz osób).

11. Wskaźnikami prawdy i fałszu w ocenie zeznań świadków (przebieg zeznania, treść zeznania, sposób zeznawania, możliwe motywacje). Najczęstszymi przyczynami błędów w zeznaniach świadków. Czynnikami psychologicznymi wpływającymi na treść zeznań świadków (stopień rozwoju umysłowego, zaburzenia psychiczne, osobowość świadka, środowisko, kwestie przechowywania wspomnień, rodzaj zdarzenia i emocje z nim związane).

12. Zagadnieniami opiniowania w sprawach o zastosowanie środka zabezpieczającego (przedstawienie podstawy prawnej, zakresu udziału biegłego psychologa w sprawie). Omówienie zagadnień związanych z zaburzeniami preferencji seksualnych (diagnoza zaburzeń, rodzaje zaburzeń, terapia). Opiniowanie w sprawach o uznanie osoby za szczególnie niebezpieczną (przedstawienie podstawy prawnej, udział biegłego psychologa w opiniowaniu osoby niebezpiecznej).

13. Zagadnieniami opiniowania osób z zaburzeniami preferencji seksualnych pod postacią pedofilii (diagnoza pedofilii, diagnoza różnicowa pedofilii, typy pedofilii, konsekwencje rozpoznania pedofilii). Opiniowanie w sprawach o przemoc w rodzinie.

14. Zadaniami biegłych w sprawach o „znęcanie się”, diagnoza stopnia i nasilenia przemocy, ocena stopnia ryzyka przemocy.

15. Diagnostyki psychologiczno-penitencjarnej,

16. Zagadnieniami etycznymi związanymi z opiniowaniem na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. Odpowiedzialność biegłych za treść opinii (porządkowa, karna, cywilna, dyscyplinarna, etyczna).

W ramach ćwiczeń studenci będą mieli możliwość przygotować wniosek o wpisanie na listę biegłych sądowych. Odpowiednio do każdych zajęć teoretycznych będą mieli możliwość zapoznać się z odpowiednią dokumentacją aktową. W ramach zajęć przeprowadzane będą symulacje opiniowania na podstawie przygotowanego przez prowadzącą materiału dowodowego. Ponadto w ramach grup ćwiczeniowych będzie możliwość doskonalenia planowania badań na potrzeby sądu.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Ackerman, M. (2005). Podstawy psychologii sądowej. Gdańsk: GWP.

Czerederecka A. Jaskiewicz-Obydzińska, T., Gierowski, J.K. (2003). Ekspertyza psychologiczna. W: J. Wójcikiewicz (red.): Ekspertyza Sądowa. Kraków: Wyd. Zakamycze

Lipczyński, A. (2007). Psychologia sądowa. Warszawa: Difin

Ciosek M. (2001) Psychologia sądowa i penitencjarna. Warszawa: Wydawnictwo prawnicze LexisNexis

Gierowski J.K., Jaśkiewicz-Obydzińska T., Najda M.(2008) Psychologia w postepowaniu karnym. Warszawa LexisNexis.

Gruza E. (2003) Ocena wiarygodności świadków w procesie karnym. Kraków Zakamycze

Memon A, Vrij A., Bull R. (2003) Prawo i psychologia .GWP

Spendel, Z. (2011). Wybrane etyczne i metodologiczne aspekty opiniodawstwa sądowego jako praktyki ekspertalnej psychologa. W: J. Stanik (red.) Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Stanik, J. (2011). Psychologiczne problemy opiniodawstwa sądowego w sprawach o nieważność oświadczenia woli (art. 82 kc) i w sprawach testamentowych (art. 945 kc). W: J. Stanik (red.) Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Więcek-Durańska, A. Kobiety jako sprawczynie zgwałceń ze szczególnym okrucieństwem, Psychiatria Polska, Nr 153: 1-18, 2019.

Więcek-Durańska, A. Psychospołeczne czynniki ryzyka a zachowania agresywne młodzieży, Psychologia Wychowawcza, Nr 14/2018, DOI: 10.5604/01.3001.0012.8285

Więcek-Durańska, A. Durański, M.(2015). Zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem art. 197§4 k.k. – analiza kryminologiczna, Prawo w Działaniu. Sprawy karne, tom 19/2014

Więcek-Durańska, A. (2014). Odpowiedzialność nieletnich za czyny z art. 10 § 2 k.k. przed sądem rodzinnym i przed sądem karnym – wybrane zagadnienia. Prawo w Działaniu. Sprawy karne, tom 16/2013, s.175-198.

Uwagi:

Od 6 listopada 2021 roku zajęcia odbywają się w formie hybrydowej tzn. osoby chore lub przebywające na kwarantannie mają możliwość uczestnictwa w zajęciach on-line

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy dla niestacjonarnych 2021/2022" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-02-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 15 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Anna Więcek-Durańska
Prowadzący grup: Anna Więcek-Durańska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Celem zajęć jest przedstawienie studentom problematyki związanej z opiniowaniem psychologicznym na potrzeby organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Szczególny nacisk jest położony na umiejętności praktycznego wykorzystania uzyskanej wiedzy, polegającej na umiejętności przeprowadzania badań i opracowania opinii sądowo-psychologicznej, ale także z zaznajamiania się z aktami sprawy i przedstawienia opinii przed sądem. Dlatego też jednym z elementów ćwiczeń jest nie praca w mniejszych podgrupach ćwiczeniowych. Pomiar efektów kształcenia: aktywność na zajęciach, praca w podgrupach ćwiczeniowych, na podstawie przedstawionego przypadku opracowanie opinii sądowo-psychologicznej.

Pełny opis:

W trakcie wykładów studenci zapoznają się z:

1. Zagadnieniami podstawowymi psychologii sądowej, obszarami funkcjonowania psychologów sądowych oraz zadaniami psychologa sądowego,

2. Zagadnieniami związanymi z powołaniem biegłego. Przepisami regulującymi zasady wykonywania funkcji biegłego w procesie karnym i cywilnym, kryteriami i warunkami formalnymi powołania, regułami wyłączania biegłego z udziału w sprawie, zasadami wpisu i skreślenia z listy biegłych sądowych, odpowiedzialność biegłego sądowego

3. Zasadami powoływania biegłego psychologa, standardami postanowień sądowych, informacji jakie muszą znaleźć się w opinii, budowy opinii sądowo-psychologicznej w postępowaniach karnych oraz w postepowaniach cywilnych.

4. Standardami opiniowania w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, w tym planowania badań, przeprowadzania badań, przygotowywania uczestnika opiniowania do badań, prowadzenia analizy i interpretacji danych.

5. Metodami badawczymi, z których korzysta biegły (wywiad, obserwacja, testy). Przedstawienie zakresu informacji jakie powinien ustalić biegły od rodziców/opiekunów (dane formalne, ustalenie sytuacji rodzinnej) od dziecka (spostrzeganie każdego z rodziców, środowiska, rodziny, potrzeb) od osób współuczestniczących w badaniu (udział w opiece nad dzieckiem, relacje z dzieckiem).

6. Zasadami opiniowania w sprawach cywilnych (opinie obligatoryjne i fakultatywne). Poznają pojęcia władzy rodzicielskiej, możliwości jej ograniczenia bądź pozbawienia, Zapoznają się z przyjaznym przesłuchaniem dziecka.

7. Zagadnieniami związanymi z przesłuchaniem małoletniego na podstawie kodeksu postępowania karnego (małoletniego świadka, pokrzywdzonego oraz osoby pokrzywdzonej przestępstwem o charakterze seksualnym). Dowiedzą się jak zorganizować przesłuchanie małoletniego dziecka, rola biegłego psychologa w przesłuchaniu małoletniego, jak wygląda współpraca biegłego psychologa z sędzią, prokuratorem, adwokatem.

8. Standardami przesłuchań małoletnich, błędami w opiniowaniu. Dowiedzą się na co zwrócić uwagę podczas opiniowania dziecka, (dziecko jako świadek, przedstawienie informacji związanych z zdolnością dzieci do spostrzegania, zapamiętywania oraz przechowywania spostrzeżeń). Wprowadzenie do tematyki nieletnich, odpowiedzialności nieletnich na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich i na podstawie kodeksu karnego.

9. Opiniodawczymi Zespołami Specjalistów Sądowych. Omówione zostaną sprawy, w których Zespoły wydają opinię sądowo-psychologiczną, oraz przebieg opiniowania w OZSS. Przedstawienie oaz omówienie schematu opinii w sprawach nieletnich oraz w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.

10. Zagadnieniami świadka oraz zeznań, okoliczności oaz regulacji prawnych dotyczących przesłuchania świadka w obecności biegłego. Przedstawiono fazy formowania się zeznań (spostrzeganie, zapamiętywanie, przechowywanie, odtwarzanie) oraz błędy w spostrzeganiu (obiektów nieożywionych oraz osób).

11. Wskaźnikami prawdy i fałszu w ocenie zeznań świadków (przebieg zeznania, treść zeznania, sposób zeznawania, możliwe motywacje). Najczęstszymi przyczynami błędów w zeznaniach świadków. Czynnikami psychologicznymi wpływającymi na treść zeznań świadków (stopień rozwoju umysłowego, zaburzenia psychiczne, osobowość świadka, środowisko, kwestie przechowywania wspomnień, rodzaj zdarzenia i emocje z nim związane).

12. Zagadnieniami opiniowania w sprawach o zastosowanie środka zabezpieczającego (przedstawienie podstawy prawnej, zakresu udziału biegłego psychologa w sprawie). Omówienie zagadnień związanych z zaburzeniami preferencji seksualnych (diagnoza zaburzeń, rodzaje zaburzeń, terapia). Opiniowanie w sprawach o uznanie osoby za szczególnie niebezpieczną (przedstawienie podstawy prawnej, udział biegłego psychologa w opiniowaniu osoby niebezpiecznej).

13. Zagadnieniami opiniowania osób z zaburzeniami preferencji seksualnych pod postacią pedofilii (diagnoza pedofilii, diagnoza różnicowa pedofilii, typy pedofilii, konsekwencje rozpoznania pedofilii). Opiniowanie w sprawach o przemoc w rodzinie.

14. Zadaniami biegłych w sprawach o „znęcanie się”, diagnoza stopnia i nasilenia przemocy, ocena stopnia ryzyka przemocy.

15. Diagnostyki psychologiczno-penitencjarnej,

16. Zagadnieniami etycznymi związanymi z opiniowaniem na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. Odpowiedzialność biegłych za treść opinii (porządkowa, karna, cywilna, dyscyplinarna, etyczna).

W ramach ćwiczeń studenci będą mieli możliwość przygotować wniosek o wpisanie na listę biegłych sądowych. Odpowiednio do każdych zajęć teoretycznych będą mieli możliwość zapoznać się z odpowiednią dokumentacją aktową. W ramach zajęć przeprowadzane będą symulacje opiniowania na podstawie przygotowanego przez prowadzącą materiału dowodowego. Ponadto w ramach grup ćwiczeniowych będzie możliwość doskonalenia planowania badań na potrzeby sądu.

Literatura:

Literatura obowiązkowa:

Ackerman, M. (2005). Podstawy psychologii sądowej. Gdańsk: GWP.

Czerederecka A. Jaskiewicz-Obydzińska, T., Gierowski, J.K. (2003). Ekspertyza psychologiczna. W: J. Wójcikiewicz (red.): Ekspertyza Sądowa. Kraków: Wyd. Zakamycze

Lipczyński, A. (2007). Psychologia sądowa. Warszawa: Difin

Ciosek M. (2001) Psychologia sądowa i penitencjarna. Warszawa: Wydawnictwo prawnicze LexisNexis

Gierowski J.K., Jaśkiewicz-Obydzińska T., Najda M.(2008) Psychologia w postepowaniu karnym. Warszawa LexisNexis.

Gruza E. (2003) Ocena wiarygodności świadków w procesie karnym. Kraków Zakamycze

Memon A, Vrij A., Bull R. (2003) Prawo i psychologia .GWP

Spendel, Z. (2011). Wybrane etyczne i metodologiczne aspekty opiniodawstwa sądowego jako praktyki ekspertalnej psychologa. W: J. Stanik (red.) Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Stanik, J. (2011). Psychologiczne problemy opiniodawstwa sądowego w sprawach o nieważność oświadczenia woli (art. 82 kc) i w sprawach testamentowych (art. 945 kc). W: J. Stanik (red.) Psychologiczne i interdyscyplinarne problemy w opiniodawstwie sądowym w sprawach cywilnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Więcek-Durańska, A. Kobiety jako sprawczynie zgwałceń ze szczególnym okrucieństwem, Psychiatria Polska, Nr 153: 1-18, 2019.

Więcek-Durańska, A. Psychospołeczne czynniki ryzyka a zachowania agresywne młodzieży, Psychologia Wychowawcza, Nr 14/2018, DOI: 10.5604/01.3001.0012.8285

Więcek-Durańska, A. Durański, M.(2015). Zgwałcenie ze szczególnym okrucieństwem art. 197§4 k.k. – analiza kryminologiczna, Prawo w Działaniu. Sprawy karne, tom 19/2014

Więcek-Durańska, A. (2014). Odpowiedzialność nieletnich za czyny z art. 10 § 2 k.k. przed sądem rodzinnym i przed sądem karnym – wybrane zagadnienia. Prawo w Działaniu. Sprawy karne, tom 16/2013, s.175-198.

Uwagi:

Od 6 listopada 2021 roku zajęcia odbywają się w formie hybrydowej tzn. osoby chore lub przebywające na kwarantannie mają możliwość uczestnictwa w zajęciach on-line

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.