Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Socjologia mikrostruktur społecznych

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 20-2F-SMI Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Socjologia mikrostruktur społecznych
Jednostka: Instytut Filozofii i Socjologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 6.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Skrócony opis:

Wprowadzenie do mikrosocjologii: przedmiot zainteresowania mikrosocjologii, główne kierunki badań w mikrosocjologii i metody stosowane w mikrosocjologii.

Przedmiot mikrosocjologii: interakcje społeczne, stosunki społeczne, organizacja społeczna, struktura społeczna, grupy społeczne, typologia grup społecznych, procesy grupowe, socjalizacja, kontrola społeczna.

Kierunki badań: interakcjonizm symboliczny i jego prekursorzy (Mead, Blumer), socjologia interakcji (Goffman), etnometodologia (Garfinkel), socjologia mikrostruktur (Szmatka), socjologia humanistyczna (Znaniecki), socjologia formalna (Simmel), socjologia figuratywna (Elias), teoria praktyk (Bourdieu), socjologia życia codziennego.

Pełny opis:

Metody kształcenia

Wykład (konwencjonalny, konwersatoryjny i problemowy) wzbogacony o prezentację multimedialną i indywidualną lekturę literatury.

Ćwiczenia: dyskusja w grupach, dyskusja typu seminaryjnego, rozmowa kierowana, dialog, metoda przypadków, klasyczna metoda problemowa, praca z tekstem, referat, burza pytań, kula śniegowa, miniprojekty grupowe: przeprowadzenie „mikrobadania” (małe badanie z zakresu mikrosocjologii) w parach, zadania domowe dla studentów: analiza konwersacji i zadanie socjometryczne, prezentacje multimedialne studentów z zadań domowych, analiza materiałów medialnych.

Treści programowe

Wykład

1. Perspektywy teoretyczno-badawcze w mikrosocjologii

2. Socjologia interakcji: porządek interakcyjny a definicja sytuacji

3. Małe grupy społeczne: wyznaczniki i typologie

4. Rodzaje struktur grupowych. Mikrostruktury w makrostrukturze

5. Spójność grupy, jej uwarunkowania i konsekwencje

6. Proces socjalizacji

7. Przemiany więzi społecznych. Nowe wspólnoty w dobie Internetu

Ćwiczenia

1. Zajęcia wprowadzające w problematykę. Dyskusja nad siłą oddziaływania grupy na podstawie fragmentu filmu „Chłopi” na podstawie powieści Reymonta

Porządek interakcyjny na przykładzie rozmowy

2. Porządek interakcyjny rozmowy. Socjologia interakcji Ervinga Goffmana

Goffman E. (2006). Rytuał interakcyjny, Warszawa, WN PWN, s. 114-138.

Praca domowa: analiza wybranej rozmowy

3. Analiza konwersacji, czyli współczesne metody badania reguł rozmowy

Rapley T. (2010). Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów, Warszawa, WN PWN, s. 133-156.

Omawianie przeprowadzonych analiz.

Funkcjonowanie mikrostruktur społecznych

4. Jak socjologowie odkryli znaczenie małych nieformalnych grup społecznych? Badania socjologii organizacji pracy na początku XX wieku

Szmatka J. (2008). Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 89-96.

Praca w grupach: kula śniegowa.

5. Co bada socjogram? Analiza rozkładu atrakcyjności interpersonalnej we własnej grupie ćwiczeniowej

Brzeziński J. (1980). Technika socjometrii, [w:] Elementy metodologii badań psychologicznych, Warszawa, PWN, s. 287-308.

6. Tradycyjna społeczność lokalna. Mała grupa społeczna?

Zawistowicz-Adamska K. (1948). Społeczność wiejska. Łódź, Polski Instytut Służby Społecznej, s. 64-124: Dziadek 64-71, Ciotka 71-83, Najmłodsi 83-90, Młodzież 90-99, Rekrutacja 100-107, Odświętność 108-112, Wesele 113-124.

Praca z tekstem.

Więź społeczna i jej przemiany

7. Typologie związków społecznych. Socjologia Georga Simmla

Simmel G. (1975). Socjologia. Warszawa, PWN, s. 395-411.

Omówienie typologii Simmla w porównaniu do typologii przedstawionych na wykładzie.

Praca w grupach: jak poszczególe związki społeczne zmieniły się na przestrzeni lat.

8. Od wspólnoty do autonomii jednostek. Przemiany więzi rodzinnej

Szynkiewicz S. (1976). Rodzina. Elementy systemu pokrewieństwa. W: Biernacka M., Frankowska M. and Paprocka W. (red.) Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, Vol. I. Wrocław: Ossolineum, s.477–501. (referat)

Bojar H. (1991). Rodzina i życie rodzinne. W: M. Marody (red.), Co nam zostało z tych lat... Społeczeństwo polskie u progu zmiany systemowej, Londyn: Aneks. (referat)

Sikorska M. (2009). Nowa matka, nowy ojcie, nowe dziecko. O nowym układzie sił w polskich rodzinach, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 284-307. (referat)

Dyskusja seminaryjna: co i jak sie zmieniło.

9. Wspólnota wyobrażona. Od lokalności do „pracy wyobraźni”

Anderson B. (1997). Wspólnoty wyobrażone: rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Kraków, Znak, s. 22-57. (referat)

10. Wzrost autoregulacji jednostek: socjologia Norberta Eliasa. Analiza kolorowych czasopism

Elias N. (2011). O procesie cywilizacji. Warszawa, WAB, s. 228-235 (wszyscy), 533-549 (referat).

Spojrzenia na socjalizację

11. Kształtowanie się jaźni. Behawioryzm społeczny Georgea Herberta Meada

Krzemiński I. (1992). Teoria „symbolicznej interakcji” Georgea Herberta Meada, [w:] Co się dzieje między ludźmi? Warszawa, Uniwersytet Warszawski, s. 173-210. (referat)

Tomasello M. (2002). Kulturowe źródła ludzkiego poznawania. Warszawa, PIW, rozdz. 4, s. 128-180. (referat)

12. Habitus i praktyki: socjologia Pierrea Bourdieu

Bourdieu P. (2007). Szkic teorii praktyki poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów. Kęty, Wydawnictwo Marek Derewiecki, rozdz. 1, s. 23-58.

Praca z tekstem.

„Mikrobadania” własne

13. Prezentacje wyników badań studentów – nad wybranym aspektem w wybranej małej grupie społecznej

14. Prezentacje wyników badań studentów – nad wybranym aspektem w wybranej małej grupie społecznej

15. Powtórzenie

Nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe (wykład i ćwiczenia) - 45 godz.

Przygotowanie do zajęć, lektury, prace domowe - 30 godz.

Przygotowanie do egzaminu - 35 godz.

Przygotowanie zadania indywidualnego (mikrobadanie lub referat) - 70 godz.

Sumaryczna liczba punktów ECTS - 6

Literatura:

Lektury obowiązkowe:

Sztompka P. (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków, Wydawnictwo Znak, rozdziały: 3, 4, 5, 6, 8, 9, 11, 12, 16, 17.

Wszystkie pozycje wymienione w treściach programowych dla ćwiczeń.

Literatura uzupełniająca:

Turowski J. (1993). Socjologia. Małe struktury społeczne, Lublin, KUL.

Machaj I. (red.), 1998, Małe struktury społeczne, KUL, Lublin.

Lektury omawiane na wykładzie, do których mogą sięgnąć studenci:

Blumer H. (2006). Implikacje socjologiczne myśli George’a Herberta Meada, [w:] A. Jasinska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 1, s. 262-271. (w. 2)

Elias N. (2008). Społeczeństwo jednostek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 7-27, 143-179. (w. 1 i 7)

Goffman E. (2006). Porządek interakcyjny, [w:] A. Jasinska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 1, s. 293-315. (w. 2)

Krzemiński I. (1992). Co się dzieje pomiędzy ludźmi? Świat społecznych interakcji, [w:] Co się dzieje między ludźmi? Warszawa, Uniwersytet Warszawski. (w. 1)

Lipovetsky G. (2008). Postępująca zmiana istoty tego, co społeczne, [w:] P. Sztompka i M. Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków, Znak, s. 393-410. (w. 7)

Marody M. i Giza-Poleszczuk A. (2004). Przemiany więzi społecznych. Zarys teorii zmiany społecznej. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 60-146. (w. 7)

Olcoń-Kubicka M. (2009). Indywidualizacja a nowe formy wspólnotowości. Warszawa, Scholar, s. 12-38, 62-94. (w. 6 i 7)

Sikorska M. (2009). Nowa matka, nowy ojcie, nowe dziecko. O nowym układzie sił w polskich rodzinach, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne (w. 6)

Szczepański J. (1970). Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa, PWN, s.258-286. (w. 3 i 4)

Szmatka J. (2008). Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN. (w. 3, 4, 5)

Hasło „wspólnota” z Encyklopedii antropologii społecznej i kulturowej (w. 3 i 7)

Efekty kształcenia:

Wiedza

Ma uporządkowaną wiedzę szczegółową w zakresie mikrosocjologii.

Zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji zjawisk z zakresu mikrosocjologii właściwe dla tradycji strukturalno-funkcjonalnej, podejścia interpretatywnego i badania przemian więzi społecznych.

Posiada wiedzę o różnych rodzajach mikrostruktur społecznych: rodzinie, grupach celowych, koleżeńskich, towarzyskich, społeczności lokalnej, wspólnotach wirtualnych i ich zmienności w czasie i przestrzeni.

Posiada wiedzę o rodzajach więzi społecznych i o rządzących nimi prawidłowościach.

Ma podstawową wiedzę o człowieku, relacjach między ludźmi i więziach społecznych.

Umiejętności

Potrafi prawidłowo interpretować zjawiska społeczne (kulturowe) w zakresie socjologii.

Potrafi wykorzystać podstawową wiedzę teoretyczną i pozyskiwać dane do analizowania konkretnych procesów i zjawisk w zakresie mikrosocjologii.

Posiada umiejętność rozumienia i analizowania zjawisk społecznych.

Kompetencje społeczne

Potrafi współdziałać i pracować w grupie, przyjmując w niej różne role

Metody i kryteria oceniania:

Egzamin pisemny:

Potrafi zdefiniować podstawowe pojęcia, rozróżniać koncepcje z zakresu mikrosocjologii różnych autorów, wyliczyć wyznaczniki grupy społecznej.

Potrafi opisać i objaśniać przebieg interakcji oraz budowę i funkcjonowanie mikrostruktur społecznych, a także przemiany więzi społecznych. Potrafi rozróżniać pomiedzy tymi podejściami i wskazać różnice w ich metodach.

Potrafi scharakteryzować różne rodzaje mikrostruktur, omówić ich zróżnicowanie w zależności od specyfiki lokalnej i czasu historycznego.

Potrafi zdefiniować pojecie więzi, nazywać jego aspekty, zidentyfikować ich występowanie w różnych grupach społecznych.

Potrafi tłumaczyć zjawiska z poziomu mikrosocjologii.

Obecność (dozwolone dwie nieobecności)

Przygotowanie do ćwiczeń

Wykonywanie zadań domowych

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2014/2015" (zakończony)

Okres: 2014-10-01 - 2015-02-23
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Zalewska
Prowadzący grup: Joanna Zalewska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2015/2016" (zakończony)

Okres: 2015-10-01 - 2016-02-19
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Zalewska
Prowadzący grup: Joanna Zalewska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Skrócony opis:

Egzamin pisemny:

Potrafi zdefiniować podstawowe pojęcia, rozróżniać koncepcje z zakresu mikrosocjologii różnych autorów, wyliczyć wyznaczniki grupy społecznej.

Potrafi opisać i objaśniać przebieg interakcji oraz budowę i funkcjonowanie mikrostruktur społecznych, a także przemiany więzi społecznych. Potrafi rozróżniać pomiedzy tymi podejściami i wskazać różnice w ich metodach.

Potrafi scharakteryzować różne rodzaje mikrostruktur, omówić ich zróżnicowanie w zależności od specyfiki lokalnej i czasu historycznego.

Potrafi zdefiniować pojecie więzi, nazywać jego aspekty, zidentyfikować ich występowanie w różnych grupach społecznych.

Potrafi tłumaczyć zjawiska z poziomu mikrosocjologii.

Ćwiczenia

Obecność (dozwolone dwie nieobecności)

Przygotowanie do ćwiczeń

Pełny opis:

Wykład

1. Wprowadzenie do mikrosocjologii

2. Interakcja społeczna: porządek interakcyjny i definicja sytuacji

3. Małe grupy społeczne: wyznaczniki i typologie

4. Rodzaje struktur grupowych i powstawanie struktury w małej grupie

5. Spójność grupy, jej uwarunkowania i konsekwencje

6. Nowe wspólnoty w dobie Internetu

7. Proces socjalizacji

8. Powtórzenie

Ćwiczenia

1. Zajęcia wprowadzające w problematykę

Porządek interakcyjny na przykładzie rozmowy

2. Porządek interakcyjny rozmowy. Socjologia interakcji Ervinga Goffmana

Goffman E. (2006). Rytuał interakcyjny, Warszawa, WN PWN, s. 114-138.

Praca domowa: analiza porządku interakcyjnego rozmowy – na podstawie wybranego fragmentu filmu / zasłyszanej sytuacji (w parach)

3. Analiza konwersacji, czyli współczesne metody badania reguł rozmowy

Prezentacje przygotowanych analiz

Literatura pomocnicza:

Rapley T. (2010). Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów, Warszawa, WN PWN, s. 133-156.

Praca domowa: zadanie fotograficzne. Studenci w parach robią 3 zdjęcia obrazujące wylosowane pojęcie, którego definicji szukają w podręczniku Turowskiego.

Funkcjonowanie mikrostruktur społecznych

4. Małe grupy społeczne. Zadanie fotograficzne

Turowski J. (1993). Socjologia. Małe struktury społeczne, Lublin, KUL.

Studenci prezentują definicje i zdjęcia wylosowanego pojęcia: ………………………………………….

5. Jak socjologowie odkryli znaczenie małych nieformalnych grup społecznych? Badania socjologii organizacji pracy na początku XX wieku

Szmatka J. (2008). Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 89-96.

Przygotowanie do badania nieformalnej organizacji wewnętrznej określonych małych grup + dyskusja nad organizacją wewnętrzną grupy własnej.

Zadanie specjalne: dwie osoby robią socjogram wybranej małej grupy

6. Co bada socjogram? Analiza rozkładu atrakcyjności interpersonalnej

Prezentacja i omówienie socjogramu

Brzeziński J. (1980). Technika socjometrii, [w:] Elementy metodologii badań psychologicznych, Warszawa, PWN, s. 287-308.

Rodzaje mikrostruktur społecznych

7. Rodzina i jej przemiany

Szynkiewicz S. (1976). Rodzina. Elementy systemu pokrewieństwa. W: Biernacka M., Frankowska M. and Paprocka W. (red.) Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, Vol. I. Wrocław: Ossolineum, s.477–501.

Bojar H. (1991). Rodzina i życie rodzinne. W: M. Marody (red.), Co nam zostało z tych lat... Społeczeństwo polskie u progu zmiany systemowej, Londyn: Aneks.

Sikorska M. (2009). Nowa matka, nowy ojcie, nowe dziecko. O nowym układzie sił w polskich rodzinach, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, s. 284-307.

Referaty + dyskusja, porównujemy strukturę i funkcjonowanie rodziny w różnych okresach: przemiany struktury i więzi

8. Tradycyjna społeczność lokalna. Mała grupa społeczna?

Zawistowicz-Adamska K. (1948). Społeczność wiejska. Łódź, Polski Instytut Służby Społecznej, s. 64-124: Dziadek 64-71, Ciotka 71-83, Najmłodsi 83-90, Młodzież 90-99, Rekrutacja 100-107, Odświętność 108-112, Wesele 113-124.

Fragment filmu Chłopi.

9. Na marginesie życia społecznego: funkcjonowanie grupy złomiarzy

Mostowska M. (2009). Codzienność wokół skupów złomu w Warszawie, Kultura i Społeczeństwo, 1.

10. „Bycie razem” w dobie Internetu. Młodzieżowa grupa rówieśnicza

Filiciak M. i in. (2010). Młodzi i media. Etnografia cyfrowego świata, Kultura popularna, 1(27), 4-65. (lub raport)

Sieć – jak zmienia interakcje, więzi i mikrostruktury?

11. Intensyfikacja powiązań

Gergen K. (2009). Nasycone Ja. Dylematy tożsamości w życiu współczesnym, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 79-112.

12. Wspólnota wyobrażona. Od lokalności do „pracy wyobraźni”

Anderson B. (1997). Wspólnoty wyobrażone: rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Kraków, Znak, rozdz. 1 i 2.

13. Nowe wspólnoty w dobie Internetu

Slevin J. (2008). Internet i formy związków ludzkich, [w:] P. Sztompka i M. Bogunia-Borowska (red.), Socjologia codzienności, Kraków, Znak, s. 593-627.

Proces socjalizacji

14. Kształtowanie się jaźni według Georgea Herberta Meada

Krzemiński I. (1992). Teoria „symbolicznej interakcji” Georgea Herberta Meada, [w:] Co się dzieje między ludźmi? Warszawa, Uniwersytet Warszawski, s. 173-210.

15. Współczesna socjalizacja przez przedmioty

Marody M. (2014). Jednostka po nowoczesności. Perspektywa socjologiczna. Warszawa, Wyd. Scholar, s. 170-204.

Literatura:

Lektury obowiązkowe:

Sztompka P. (2002). Socjologia. Analiza społeczeństwa, Kraków, Wydawnictwo Znak, rozdziały: 3, 4, 5, 6, 8, 9, 11, 12, 16, 17.

Turowski J. (1993). Socjologia. Małe struktury społeczne, Lublin, KUL.

Lektury uzupełniające:

Blumer H. (2006). Implikacje socjologiczne myśli George’a Herberta Meada, [w:] A. Jasinska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 1, s. 262-271.

Elias N. (2008). Społeczeństwo jednostek, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 7-27, 143-179.

Goffman E. (2006). Porządek interakcyjny, [w:] A. Jasinska-Kania i in. (red.), Współczesne teorie socjologiczne, t. 1, s. 293-315.

Goffman E. (2006). Rytuał interakcyjny, Warszawa, WN PWN.

Goffman E. (2009). Człowiek w teatrze życia codziennego, Warszawa, Aletheia.

Krzemiński I. (1992). Co się dzieje pomiędzy ludźmi? Świat społecznych interakcji, [w:] Co się dzieje między ludźmi? Warszawa, Uniwersytet Warszawski.

Machaj I. (red.), 1998, Małe struktury społeczne, KUL, Lublin.

Marody M. i Giza-Poleszczuk A. (2004). Przemiany więzi społecznych. Zarys teorii zmiany społecznej. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar, s. 60-146.

Olcoń-Kubicka M. (2009). Indywidualizacja a nowe formy wspólnotowości. Warszawa, Scholar, s. 12-38, 62-94.

Sikorska M. (2009). Nowa matka, nowy ojciec, nowe dziecko. O nowym układzie sił w polskich rodzinach, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Szczepański J. (1970). Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa, PWN, s.258-286.

Szmatka J. (2008). Małe struktury społeczne. Wstęp do mikrosocjologii strukturalnej, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hasło „wspólnota” z Encyklopedii antropologii społecznej i kulturowej

Uwagi:

Metody kształcenia

Wykład: wykład multumedialny, czytanie lektur.

Ćwiczenia: dyskusja w grupach, dyskusja typu seminaryjnego, rozmowa kierowana, dialog, metoda przypadków, klasyczna metoda problemowa, praca z tekstem, referat, burza pytań, kula śniegowa, zadania domowe dla studentów: analiza konwersacji i zadanie socjometryczne, prezentacje multimedialne studentów z zadań domowych i mikrobadań oraz dyskusja wokół nich, analiza materiałów medialnych.

Nakład pracy studenta:

Godziny kontaktowe (wykład i ćwiczenia) - 45 godz.

Przygotowanie do zajęć, lektury, prace domowe - 100 godz.

Przygotowanie do egzaminu - 35 godz.

Sumaryczna liczba punktów ECTS - 6

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2016/2017" (zakończony)

Okres: 2016-10-01 - 2017-02-19
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Iwona Zielińska
Prowadzący grup: Magda Prokopczuk, Iwona Zielińska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.